Skip to main content
Roaring Twenties Berlin
Roaring Twenties Berlin
Roaring Twenties Berlin

Roaring Twenties Berlin

Ervaar Berlijn vanuit het perspectief van de roaring twenties, het rumoerige en opwindende decennium waarin de stad in hoog tempo moderniseerde. Het was in die tijd de Europese stad waar het gebeurde. In de turbulente tijd na de Eerste Wereldoorlog bloeide de Duitse hoofdstad als nooit tevoren, terwijl de wonden van de vernederende nederlaag moesten worden geheeld en de strijd tussen de ideologieën het toneel beheerste. Het verkeer was hectisch, het levenstempo hoog en het straatbeeld werd gedomineerd door Die Neue Frau: de vrouw die werkte, modieus gekleed was en onafhankelijk wilde zijn. In de Tanzpaläste, clubs en cafés werden hartstochtelijk de charleston, de shimmy en de foxtrot gedanst. In de talrijke bioscopen aan de Kurfürstendamm vergaapten duizenden toeschouwers zich aan de nieuwste Duitse films uit de eigen studio’s, die Hollywood naar de kroon staken. Berlijn was het hart van de Europese filmindustrie, waarin sterren als Marlene Dietrich, Zarah Leander, Lilian Harvey furore maakten. De vrije sfeer trok talent en bood ruimte aan geëngageerde kunstenaars als Bertolt Brecht, George Grosz en Otto Dix. Dat in deze metropool ruimte was voor alternatieve levenswijzen als homoseksualiteit en transgenderisme, zal niemand verbazen. Tegelijkertijd waren prostitutie, drugs en misdaad de schaduwzijden van de wereld van glitter en glamour. Het stadsleven in al zijn facetten werd beschreven door Kurt Tucholsky en Joseph Roth, maar het meest iconisch was Döblin’s Berlin Alexanderplatz.

Deze vijfdaagse reis voert ons langs plekken uit de jaren twintig die nu, een eeuw later, al dan niet met nieuwe functies opnieuw kleur geven aan het hedendaagse Berlijn. De stad heeft op veel plekken weer de dynamiek die ze ook in de roaring twenties had. We besteden aandacht aan de achtergronden, bezoeken de plaatsen waar de sfeer van toen nog goed te ervaren is, en waar mogelijk doen we mee aan het bruisende leven van nu.

dag 1, di 21-05

Treinreis van Amsterdam naar Berlijn. We nemen onze intrek in het hotel en maken een oriënterende stadswandeling in de omgeving van de Hackescher Markt en Oranienburgerstrasse. In de jaren twintig was dit de meer volkse kant van de Duitse hoofdstad voor theater, variété en literatuur. We staan in de Oranienburgerstrasse stil bij de Neue Synagoge. De bouw begon in 1859, zeven jaar later werd ze ingewijd. Na de verwoesting door de nazi’s is ze sinds 1995 in oude glorie hersteld. De betekenis van de Joodse gemeenschap voor het Berlijn van de jaren twintig komt hier ter sprake. We bezoeken de plek waar vóór de oorlog verschillende variététheaters stonden en waar nu nog het befaamde Admiralspalast en Friedrichstadt-Palast staan – waar grote shows spelen – en het intiemere Berliner Ensemble, opgericht door Bertolt Brecht en zijn vrouw voor de opvoering van zijn maatschappijkritische theaterstukken.

dag 2, wo 22-05

Het beruchte Scheunenviertel is een verwijzing naar de ‘barakken’, de krotten die hier de hoofdmoot van de woningen vormden. Moeilijk voor te stellen als je de kunstgaleries en trendy koffie- en lunchtentjes ziet, maar het was hier honderd jaar geleden simpelweg een zaak van overleven, met allerlei handeltjes, legaal en illegaal. Die schimmige kant van het leven is treffend vereeuwigd in Berlin Alexanderplatz, de roman van Alfred Döblin, inmiddels driemaal verfilmd, onder anderen door Rainer Werner Fassbinder. We halen hier het verhaal aan van Franz Biberkopf, de hoofdpersoon uit Berlin Alexanderplatz, om in de sfeer van de jaren twintig terecht te komen. Ook is er aandacht voor de recente tv-serie ‘Babylon Berlin’, die in de stad en daarbuiten de hernieuwde aandacht voor de twintiger jaren heeft aangewakkerd. Clärchens Ballhaus aan de Auguststrasse is de oudste dansgelegenheid van Berlijn, in 1913 begonnen en na de Eerste Wereldoorlog bekend vanwege het Witwenball (weduwenbal). Nog steeds is dit een populaire plek om te gaan dansen. Marion Kiesow, schrijfster van een boek over Clärchens, geeft boeiende achtergrond over dit etablissement. Hoewel deze wijk is veranderd in een gewilde plek om te wonen en werken, blijven er genoeg markante gebouwen en plekken over, zoals de Markthalle in de Ackerstrasse, waar nu de luxe REWE-supermarkt is gevestigd, en Stadtbad Mitte in de Gartenstrasse. Het zwembad met z’n bijzondere architectuur – transparant en licht door de glazen wanden en dak – is nog altijd in gebruik. We nemen de metro naar Potzdamer Platz, een ander bekend plein, dat als draaischijf van het stadsleven fungeert. In de twintiger jaren gold dit als het Piccadilly Circus van Berlijn. Het was het eerste verkeersplein in Europa met een stoplicht; daarvóór regelde een agent met brede witte manchetten midden op het plein het verkeer vanuit een stalen torentje. Als een reliek uit lang vervlogen tijden staat het nog steeds op het plein. Net als een stuk van de Muur die hier Oost en West scheidde. Er is wel wat verbeelding voor nodig om te begrijpen hoe deze plek in de jaren twintig een van de drukste uitgaansgebieden van de stad was. In de Deutsche Kinemathek krijgen we een inleiding over de Duitse filmindustrie in de jaren twintig en haar betekenis voor de stad en haar cultuur. Grote producties van bekende regisseurs als Fritz Lang (‘Metropolis’, ‘Dr. Mabuse’, ‘M’), Ernst Lubitsch (‘Carmen’, ‘Madame DuBarry’, ‘Anna Boleyn’) en Josef von Sternberg (‘Der Blaue Engel’) passeren de revue, en vanzelfsprekend filmsterren als Pola Negri, Asta Nielsen, Marlene Dietrich. Na het diner zijn we te gast in Kino Babylon, een van de legendarische bioscooptheaters uit de twintiger jaren. Het is in stijl behouden, gerestaureerd en een drukbezochte arthousebioscoop, onder meer het hart van het Berlijnse Filmfestival. We wonen hier een speciale filmvoorstelling bij uit de tijd van de korte film, met muziek en geluidseffecten van het Multiplex-Orgel. Dit is het enige in zijn soort dat nog in Europa is te vinden én nog regelmatig wordt bespeeld.

dag 3, do 23-05

De ochtend staat in het teken van de moderne kunst in de jaren twintig en dertig, waarin de dynamiek van de grote stad met een levendig, soms hectisch straatbeeld vaak als decor aanwezig is. Berlin Alexanderplatz is hiervoor de meest geschikte plek om te starten. Geen andere plek ademde meer het vooruitgangsoptimisme, nadat de wonden van de Eerste Wereldoorlog waren gelikt. Hier werd gebouwd aan het Berlijn van de twintigste eeuw, zowel onder als boven de grond. Knooppunt van S- en U-Bahnlijnen, tram- en autoverbindingen, epicentrum van de opkomende consumenteneconomie. Architect Peter Behrens ontwerpt twee prominente gebouwen, Alexanderhaus en Berolinahaus, die als hoofdfunctie warenhuis krijgen. Kaufhaus Jonass & Co vestigt zich in de eerste, C&A in de tweede. Kaufhaus Jonass & Co was eind twintiger jaren het eerste warenhuis waar klanten op krediet konden kopen met een speciaal pasje – voorloper van de klantenpas. C&A heeft nog altijd een vestiging in het Berolinahaus. Het metrostation, ontworpen door de Zweedse architect Alfred Grenander, heeft de tand des tijds wonderbaarlijk goed doorstaan. Opvallend zijn de ruime opzet, met waar mogelijk open verbindingen, en de mintgroene geglazuurde tegels. Met U-Bahnlijn 8, aangelegd in de jaren twintig als nieuwste lijn om het noorden van de stad met het centrum en zuiden te verbinden, rijden we langs de stations waar Grenander zijn visitekaartje mee heeft afgegeven. Dan naar de Berlinische Galerie voor een aantal hoogtepunten van moderne kunst uit die tijd. Na de Eerste Wereldoorlog waren veel kunstenaars gegrepen door het revolutionaire virus. Men wilde gratis kunstonderwijs geven aan het volk en sloot zich aan bij de Novembergruppe, die revolutionaire kunst maakte. Geïnspireerd door het dadaïsme leverde dat vooruitstrevende kunst op. Geleidelijk aan raakten de kunstenaars echter teleurgesteld. De republiek bleek minder vooruitstrevend dan ze verwachtten. Ze wendden zich verbitterd tot een afstandelijke manier van beschouwen, De nieuwe zakelijkheid. Otto Dix liet het Berlijnse nachtleven zien. Heinrich Zille schilderde de Berlijnse typen, en Jeanne Mammen legde de rol van de vrouw vast. Dat wilde niet zeggen dat ze elke vorm van engagement verloren. George Grosz bespotte de rijken, en John Hartfield waarschuwde in zijn collages voor het opkomende nazisme. Het was een periode waarin de kunst verstrengeld was met de samenleving. Op de Wittenbergplatz is KaDeWe, het Kaufhaus des Westen, al een eeuw dé trekpleister. Een warenhuis in het luxe segment, vergelijkbaar met Selfridges en Harrods in Londen, Au Printemps in Parijs, en de Bijenkorf in Nederland. In het gebied van de iconische Gedächtniskirche en Bahnhof Zoo stonden in de jaren twintig met de opmars van de geluidsfilm filmpaleizen van de UFA, het toonaangevende Duitse filmproductiebedrijf. De hele Kurfürstendamm was het uitgaanscentrum voor het ‘betere’ publiek, maar ook voor de avant-garde. Nergens anders in Berlijn waren zoveel cabarets en etablissementen voor de gay en lesbische scene te vinden. Aan deze ‘Kudamm’ bezoeken we ook het atelier van Jeanne Mammen (1890-1976), waar ze werkte nadat ze als ongewenste vreemdeling aan het begin van de Eerste Wereldoorlog uit Parijs en haar ‘tweede vaderland’ Frankrijk moest vertrekken. In de jaren twintig was Mammen een van de bekendste Berlijnse schilders en grafici. Zelfs tijdens het naziregime bleef ze haar eigen artistieke koers trouw. Het atelier is na haar dood in oorspronkelijke staat gebleven en vormt een uniek tijdsdocument. Met gids Arne Krasting, schrijver van verschillende boeken over Berlijn, wandelen we langs locaties die in de jaren twintig populair waren bij de midden- en hogere klassen in de stad en bij de intellectuelen. Van de middag tot in de vroege uurtjes van de volgende morgen kon er gedanst worden; eerst in de hotels, daarna in de balzalen en de grote danspaleizen, tot slot in kleine kelderclubs. Enkele gebouwen hebben nog dezelfde functie, zoals Theater Delphi am Zoo en het Renaissance Theater, andere hebben plaatsgemaakt voor winkels, hotels of restaurants. We horen bijvoorbeeld over het succes van Josephine Baker, Anita Berber en de grote Deense stommefilmactrice Asta Nielsen en zien het appartement waar zij verbleef. We krijgen een beeld van de rol die Joodse theaterfamilies als Kempinski hier in het uitgaansleven speelden.

dag 4, vr 24-05

Vandaag rijden we per touringcar naar verschillende plekken buiten het centrum van Berlijn. De ochtend staat vooral in het teken van de golf van volkshuisvesting en nieuwe architectuur die de woningbouw in Berlijn van de late jaren twintig typeren. De nood in de snelgroeiende stad was hoog en onder leiding van stadsbouwmeester Martin Wagner kregen modernistische en avant-gardistische architecten als Bruno Taut, Walter Gropius en Ludwig Mies van der Rohe de ruimte om voor die tijd moderne woongemeenschappen te creëren. Prenzlauer Berg was tijdens de Weimar Republiek een van de meest dichtbevolkte woondistricten ter wereld. In de huurkazernes met donkere binnenplaatsen, hofjes en steegjes woonden zo’n 350.000 mensen, dicht op elkaar gepakt in veel te kleine woningen. Weissensee was in de jaren twintig ‘Klein Hollywood’, omdat nogal wat productiefirma’s uitweken naar dit ruim opgezette stadsdeel, nog niet zo volgebouwd en duur als de wijken rond het centrum. We rijden langs het Papageienhaus, ook wel Blau-Rot-Weiss-woongebouw, aan de Triererstrasse; dit is een ander voorbeeld van Bruno Tauts architectuur met zijn opvallende kleurzetting, die in de jaren negentig weer volledig is teruggebracht. In het werk van Taut is de invloed van de Nederlandse architecten Oud en Rietveld goed te zien. Het Holländer-Quartier, aan de Schönstrasse in Weissensee, is juist opgetrokken in de traditionele Hollandse stijl: bakstenen gevels, trapgevels, Amsterdamse Schoolachtige raam- en entreepartijen, veel groen in de publieke ruimte. Van binnen waren de woningen van architect Josef Tiedermann net zo modern als die van collega Taut. We wandelen hier even door de binnentuinen van het wooncomplex en in het park aan de Weissensee. Wohnstadt Carl Legien is een toonbeeld van het moderne bouwen: naar binnen gericht rondom zes grote groene hoven. Ruime appartementen met een voor die tijd heel moderne inrichting, en met opvallend kleurengebruik in de traditie van het Nieuwe Bouwen. Theater im Delphi was ooit een van de laatste grote bioscopen uit de tijd van de stomme film. Dankzij de serie ‘Babylon Berlin’ is het theater aan de vergetelheid ontrukt. In de wijk Wedding bevindt zich de Siedlung Schillerpark, ook van de hand van Bruno Taut, een mooie lommerrijke wijk aan de noordkant van het gelijknamige park. Nog steeds een heel gewilde en, mede door de inzet van bewoners, mooi geconserveerde woonwijk. Opvallend zijn de fraaie balkons, loggia’s en uitspringende appartementen. In het metselwerk en het kleurgebruik is goed te zien dat de Amsterdamse School en het werk van Jacobus Johannes Pieter Oud een sterke inspiratiebron voor Taut vormden. In de middag staat het werk van twee belangrijke kunstenaars op het programma. We bezoeken de beeldentuin van Georg Kolbe Museum, fraai gelegen in een bosrijke wijk. Hier woonde en werkte de expressionistische beeldhouwer. Vooral de naakte mens was zijn thema. Bijzonder is dat zijn werk tijdens de jaren dertig een heroïsche uitstraling krijgt. Dat maakt hem best populair bij de nazi’s, terwijl sommige van zijn beelden ook als aanstootgevend worden beschouwd en uit de openbare ruimte moeten verdwijnen. Vervolgens rijden we door naar de idyllisch gelegen Max Liebermann Villa aan de Wannsee. Liebermann introduceerde eind negentiende eeuw het impressionisme in Duitsland. In de jaren twintig was Liebermann een gearriveerde en invloedrijke kunstenaar, die voorzitter van de Rijksacademie werd. Toen Hitler aan de macht kwam, trok de Joodse Liebermann zich terug. Na zijn dood in 1935 dwongen de nationaalsocialisten zijn vrouw de villa te verkopen. Ze werd gedeporteerd en vermoord. Na de Wende werd de vervallen villa in zijn oude luister hersteld met de prachtige tuin en het beroemde ‘berkenlaantje’. Met de touringcar rijden we terug naar Mitte, het hart van de stad, en naar het hotel om ons om te kleden voor een avondje uit zoals dat in de jaren twintig ook ging.

dag 5, za 25-05

Facultatief ochtendprogramma met een wandeling door het Scheunenviertel met de beide reisleiders of de mogelijkheid om op eigen gelegenheid van Berlijn te genieten met museumbezoek of vrije tijd. In de middag brengt de rechtstreekse trein ons terug van Berlijn naar Nederland.

 

Vervoer naar de bestemming

We maken gebruik van een comfortabele rechtstreekse treinreis per 1e klasse van Amsterdam naar Berlijn en vice versa. De treintijden zijn (onder voorbehoud van wijzigingen):
21-05-2024: Amsterdam - Berlijn, 09.59 - 15.51 uur
25-05-2024: Berlijn - Amsterdam, 14.06 - 20.00 uur
NB U kunt ook opstappen in Hilversum, Amersfoort, Apeldoorn, Deventer of Hengelo. U ontvangt dan geen restitutie voor het niet gebruikte deel van het traject.

Vervoer ter plaatse

In Berlijn zal het programma veelal te voet en met het uitstekende openbaar vervoer worden afgelegd. Op dag 4 wordt een comfortabele touringcar ingezet voor het programma overdag.

Hotel

We gaan uit van verblijf in hotel Zoe by Amano in de wijk Berlin-Mitte. Dit moderne hotel ligt gunstig ten opzichte van het openbaar vervoer nabij station Hackescher Markt. In de omgeving van het hotel zijn vele horecagelegenheden; ook het Museumeiland van Berlijn is op loopafstand.

Maaltijden

Op deze reis zijn vier diners inbegrepen bij de reissom. Deze diners vinden plaats in lokale restaurants. De lunches zijn op eigen gelegenheid. Op de beide reisdagen dient u zelf zorg te dragen voor uw maaltijd. In de trein is een restauratiewagen aanwezig met een aanbod aan warme en koude gerechten voor de lunch op de heenreis en een avondmaaltijd op de terugreis.

 

Audiosysteem

Tijdens de reis wordt gebruikgemaakt van een audiosysteem. De reisleiding spreekt rechtstreeks in een microfoontje en u hoort de uitleg door uw headset. Zo kunt u deze overal goed verstaan.
NB Indien u een gehoorapparaat heeft, kunnen wij kosteloos een daarop afgestemde headset voor u regelen. Deze wens kunt u bij boeking aangeven.

Zwaarte van de reis

Onze reisprogramma’s zijn doorgaans goed gevuld en bieden beperkte vrije tijd. Daarom zijn onze reizen relatief intensief. Het is noodzakelijk dat u over een goede conditie beschikt en goed ter been bent. Zo niet, dan bemoeilijkt dit een soepel verloop van de reis, wat zowel voor u als voor uw medereizigers vervelend is. Elke dag worden bezienswaardigheden te voet bereikt. U dient met gemak en in een redelijk tempo over oneffen terrein met hoogteverschillen te kunnen lopen, in en uit een bus, tram of metro te kunnen stappen en uw bagage van het station naar het hotel kunnen vervoeren. In sommige kamers van het hotel bevindt de douche zich in de badkuip; daar dient u zelf in en uit te kunnen stappen.  Het gebruik van een rolstoel of een rollator is op onze reizen niet toegestaan. Indien tijdens de reis blijkt dat een reiziger niet over de juiste conditie beschikt, kan hem/haar deelname aan (een deel van) het programma worden ontzegd. Indien u eraan twijfelt of deze reis voor u geschikt is, verzoeken we u telefonisch contact met Labrys Reizen op te nemen. We zullen dan samen de mogelijkheid van uw deelname bespreken met het oog op uw lichamelijke conditie en de specifieke zwaarte van de reis.

Reisperiode

Mei is een zeer geschikte periode voor een stedenreis naar Duitsland. De temperatuur is doorgaans zeer aangenaam; het kan al warm zijn, maar de zomerhitte is nog niet aangebroken. We rekenen op een gemiddelde maximumtemperatuur van 19 ºC (bron: www.klimaatinfo.nl). Er kan ook nog wel eens een bui vallen.

Grensdocumenten

Voor reizen binnen Europa dient uw Nederlandse paspoort of identiteitskaart geldig te zijn tot en met de datum van terugkeer.

Geld

Duitsland maakt deel uit van de EMU; u kunt dus overal met euro’s terecht. Pinautomaten zijn op de meeste plaatsen aanwezig. Tevens kunt u in veel winkels en hotels met de gangbare creditcards betalen.

Entrees

De entreeprijzen conform het programma zijn bij de reissom inbegrepen.

Inschrijving

U kunt zich voor deze reis aanmelden middels het inschrijfformulier op onze website. Na inschrijving ontvangt u van Labrys Reizen een boekingsbevestiging en een factuur, waarop de betalingstermijnen staan gespecificeerd. U krijgt bericht zodra het minimumaantal deelnemers is bereikt en de reis kan doorgaan. Indien een reis vanwege een te gering aantal deelnemers geen doorgang kan vinden, melden we u dat uiterlijk 4 weken vóór vertrek. Circa 2 weken vóór vertrek ontvangt u de reisbescheiden, waaronder een deelnemerslijst, een hotellijst en praktische informatie.

CO2-reductie

Labrys Reizen investeert een bedrag per groepsreis in duurzame projecten die tot CO2-reductie leiden. Meer informatie vindt u hier.

 

Ervaar Berlijn vanuit het perspectief van de roaring twenties, het rumoerige en opwindende decennium waarin de stad in hoog tempo moderniseerde. Het was in die tijd de Europese stad waar het gebeurde. In de turbulente tijd na de Eerste Wereldoorlog bloeide de Duitse hoofdstad als nooit tevoren, terwijl de wonden van de vernederende nederlaag moesten worden geheeld en de strijd tussen de ideologieën het toneel beheerste. Het verkeer was hectisch, het levenstempo hoog en het straatbeeld werd gedomineerd door Die Neue Frau: de vrouw die werkte, modieus gekleed was en onafhankelijk wilde zijn. In de Tanzpaläste, clubs en cafés werden hartstochtelijk de charleston, de shimmy en de foxtrot gedanst. In de talrijke bioscopen aan de Kurfürstendamm vergaapten duizenden toeschouwers zich aan de nieuwste Duitse films uit de eigen studio’s, die Hollywood naar de kroon staken. Berlijn was het hart van de Europese filmindustrie, waarin sterren als Marlene Dietrich, Zarah Leander, Lilian Harvey furore maakten. De vrije sfeer trok talent en bood ruimte aan geëngageerde kunstenaars als Bertolt Brecht, George Grosz en Otto Dix. Dat in deze metropool ruimte was voor alternatieve levenswijzen als homoseksualiteit en transgenderisme, zal niemand verbazen. Tegelijkertijd waren prostitutie, drugs en misdaad de schaduwzijden van de wereld van glitter en glamour. Het stadsleven in al zijn facetten werd beschreven door Kurt Tucholsky en Joseph Roth, maar het meest iconisch was Döblin’s Berlin Alexanderplatz.

Deze vijfdaagse reis voert ons langs plekken uit de jaren twintig die nu, een eeuw later, al dan niet met nieuwe functies opnieuw kleur geven aan het hedendaagse Berlijn. De stad heeft op veel plekken weer de dynamiek die ze ook in de roaring twenties had. We besteden aandacht aan de achtergronden, bezoeken de plaatsen waar de sfeer van toen nog goed te ervaren is, en waar mogelijk doen we mee aan het bruisende leven van nu.

dag 1, di 21-05

Treinreis van Amsterdam naar Berlijn. We nemen onze intrek in het hotel en maken een oriënterende stadswandeling in de omgeving van de Hackescher Markt en Oranienburgerstrasse. In de jaren twintig was dit de meer volkse kant van de Duitse hoofdstad voor theater, variété en literatuur. We staan in de Oranienburgerstrasse stil bij de Neue Synagoge. De bouw begon in 1859, zeven jaar later werd ze ingewijd. Na de verwoesting door de nazi’s is ze sinds 1995 in oude glorie hersteld. De betekenis van de Joodse gemeenschap voor het Berlijn van de jaren twintig komt hier ter sprake. We bezoeken de plek waar vóór de oorlog verschillende variététheaters stonden en waar nu nog het befaamde Admiralspalast en Friedrichstadt-Palast staan – waar grote shows spelen – en het intiemere Berliner Ensemble, opgericht door Bertolt Brecht en zijn vrouw voor de opvoering van zijn maatschappijkritische theaterstukken.

dag 2, wo 22-05

Het beruchte Scheunenviertel is een verwijzing naar de ‘barakken’, de krotten die hier de hoofdmoot van de woningen vormden. Moeilijk voor te stellen als je de kunstgaleries en trendy koffie- en lunchtentjes ziet, maar het was hier honderd jaar geleden simpelweg een zaak van overleven, met allerlei handeltjes, legaal en illegaal. Die schimmige kant van het leven is treffend vereeuwigd in Berlin Alexanderplatz, de roman van Alfred Döblin, inmiddels driemaal verfilmd, onder anderen door Rainer Werner Fassbinder. We halen hier het verhaal aan van Franz Biberkopf, de hoofdpersoon uit Berlin Alexanderplatz, om in de sfeer van de jaren twintig terecht te komen. Ook is er aandacht voor de recente tv-serie ‘Babylon Berlin’, die in de stad en daarbuiten de hernieuwde aandacht voor de twintiger jaren heeft aangewakkerd. Clärchens Ballhaus aan de Auguststrasse is de oudste dansgelegenheid van Berlijn, in 1913 begonnen en na de Eerste Wereldoorlog bekend vanwege het Witwenball (weduwenbal). Nog steeds is dit een populaire plek om te gaan dansen. Marion Kiesow, schrijfster van een boek over Clärchens, geeft boeiende achtergrond over dit etablissement. Hoewel deze wijk is veranderd in een gewilde plek om te wonen en werken, blijven er genoeg markante gebouwen en plekken over, zoals de Markthalle in de Ackerstrasse, waar nu de luxe REWE-supermarkt is gevestigd, en Stadtbad Mitte in de Gartenstrasse. Het zwembad met z’n bijzondere architectuur – transparant en licht door de glazen wanden en dak – is nog altijd in gebruik. We nemen de metro naar Potzdamer Platz, een ander bekend plein, dat als draaischijf van het stadsleven fungeert. In de twintiger jaren gold dit als het Piccadilly Circus van Berlijn. Het was het eerste verkeersplein in Europa met een stoplicht; daarvóór regelde een agent met brede witte manchetten midden op het plein het verkeer vanuit een stalen torentje. Als een reliek uit lang vervlogen tijden staat het nog steeds op het plein. Net als een stuk van de Muur die hier Oost en West scheidde. Er is wel wat verbeelding voor nodig om te begrijpen hoe deze plek in de jaren twintig een van de drukste uitgaansgebieden van de stad was. In de Deutsche Kinemathek krijgen we een inleiding over de Duitse filmindustrie in de jaren twintig en haar betekenis voor de stad en haar cultuur. Grote producties van bekende regisseurs als Fritz Lang (‘Metropolis’, ‘Dr. Mabuse’, ‘M’), Ernst Lubitsch (‘Carmen’, ‘Madame DuBarry’, ‘Anna Boleyn’) en Josef von Sternberg (‘Der Blaue Engel’) passeren de revue, en vanzelfsprekend filmsterren als Pola Negri, Asta Nielsen, Marlene Dietrich. Na het diner zijn we te gast in Kino Babylon, een van de legendarische bioscooptheaters uit de twintiger jaren. Het is in stijl behouden, gerestaureerd en een drukbezochte arthousebioscoop, onder meer het hart van het Berlijnse Filmfestival. We wonen hier een speciale filmvoorstelling bij uit de tijd van de korte film, met muziek en geluidseffecten van het Multiplex-Orgel. Dit is het enige in zijn soort dat nog in Europa is te vinden én nog regelmatig wordt bespeeld.

dag 3, do 23-05

De ochtend staat in het teken van de moderne kunst in de jaren twintig en dertig, waarin de dynamiek van de grote stad met een levendig, soms hectisch straatbeeld vaak als decor aanwezig is. Berlin Alexanderplatz is hiervoor de meest geschikte plek om te starten. Geen andere plek ademde meer het vooruitgangsoptimisme, nadat de wonden van de Eerste Wereldoorlog waren gelikt. Hier werd gebouwd aan het Berlijn van de twintigste eeuw, zowel onder als boven de grond. Knooppunt van S- en U-Bahnlijnen, tram- en autoverbindingen, epicentrum van de opkomende consumenteneconomie. Architect Peter Behrens ontwerpt twee prominente gebouwen, Alexanderhaus en Berolinahaus, die als hoofdfunctie warenhuis krijgen. Kaufhaus Jonass & Co vestigt zich in de eerste, C&A in de tweede. Kaufhaus Jonass & Co was eind twintiger jaren het eerste warenhuis waar klanten op krediet konden kopen met een speciaal pasje – voorloper van de klantenpas. C&A heeft nog altijd een vestiging in het Berolinahaus. Het metrostation, ontworpen door de Zweedse architect Alfred Grenander, heeft de tand des tijds wonderbaarlijk goed doorstaan. Opvallend zijn de ruime opzet, met waar mogelijk open verbindingen, en de mintgroene geglazuurde tegels. Met U-Bahnlijn 8, aangelegd in de jaren twintig als nieuwste lijn om het noorden van de stad met het centrum en zuiden te verbinden, rijden we langs de stations waar Grenander zijn visitekaartje mee heeft afgegeven. Dan naar de Berlinische Galerie voor een aantal hoogtepunten van moderne kunst uit die tijd. Na de Eerste Wereldoorlog waren veel kunstenaars gegrepen door het revolutionaire virus. Men wilde gratis kunstonderwijs geven aan het volk en sloot zich aan bij de Novembergruppe, die revolutionaire kunst maakte. Geïnspireerd door het dadaïsme leverde dat vooruitstrevende kunst op. Geleidelijk aan raakten de kunstenaars echter teleurgesteld. De republiek bleek minder vooruitstrevend dan ze verwachtten. Ze wendden zich verbitterd tot een afstandelijke manier van beschouwen, De nieuwe zakelijkheid. Otto Dix liet het Berlijnse nachtleven zien. Heinrich Zille schilderde de Berlijnse typen, en Jeanne Mammen legde de rol van de vrouw vast. Dat wilde niet zeggen dat ze elke vorm van engagement verloren. George Grosz bespotte de rijken, en John Hartfield waarschuwde in zijn collages voor het opkomende nazisme. Het was een periode waarin de kunst verstrengeld was met de samenleving. Op de Wittenbergplatz is KaDeWe, het Kaufhaus des Westen, al een eeuw dé trekpleister. Een warenhuis in het luxe segment, vergelijkbaar met Selfridges en Harrods in Londen, Au Printemps in Parijs, en de Bijenkorf in Nederland. In het gebied van de iconische Gedächtniskirche en Bahnhof Zoo stonden in de jaren twintig met de opmars van de geluidsfilm filmpaleizen van de UFA, het toonaangevende Duitse filmproductiebedrijf. De hele Kurfürstendamm was het uitgaanscentrum voor het ‘betere’ publiek, maar ook voor de avant-garde. Nergens anders in Berlijn waren zoveel cabarets en etablissementen voor de gay en lesbische scene te vinden. Aan deze ‘Kudamm’ bezoeken we ook het atelier van Jeanne Mammen (1890-1976), waar ze werkte nadat ze als ongewenste vreemdeling aan het begin van de Eerste Wereldoorlog uit Parijs en haar ‘tweede vaderland’ Frankrijk moest vertrekken. In de jaren twintig was Mammen een van de bekendste Berlijnse schilders en grafici. Zelfs tijdens het naziregime bleef ze haar eigen artistieke koers trouw. Het atelier is na haar dood in oorspronkelijke staat gebleven en vormt een uniek tijdsdocument. Met gids Arne Krasting, schrijver van verschillende boeken over Berlijn, wandelen we langs locaties die in de jaren twintig populair waren bij de midden- en hogere klassen in de stad en bij de intellectuelen. Van de middag tot in de vroege uurtjes van de volgende morgen kon er gedanst worden; eerst in de hotels, daarna in de balzalen en de grote danspaleizen, tot slot in kleine kelderclubs. Enkele gebouwen hebben nog dezelfde functie, zoals Theater Delphi am Zoo en het Renaissance Theater, andere hebben plaatsgemaakt voor winkels, hotels of restaurants. We horen bijvoorbeeld over het succes van Josephine Baker, Anita Berber en de grote Deense stommefilmactrice Asta Nielsen en zien het appartement waar zij verbleef. We krijgen een beeld van de rol die Joodse theaterfamilies als Kempinski hier in het uitgaansleven speelden.

dag 4, vr 24-05

Vandaag rijden we per touringcar naar verschillende plekken buiten het centrum van Berlijn. De ochtend staat vooral in het teken van de golf van volkshuisvesting en nieuwe architectuur die de woningbouw in Berlijn van de late jaren twintig typeren. De nood in de snelgroeiende stad was hoog en onder leiding van stadsbouwmeester Martin Wagner kregen modernistische en avant-gardistische architecten als Bruno Taut, Walter Gropius en Ludwig Mies van der Rohe de ruimte om voor die tijd moderne woongemeenschappen te creëren. Prenzlauer Berg was tijdens de Weimar Republiek een van de meest dichtbevolkte woondistricten ter wereld. In de huurkazernes met donkere binnenplaatsen, hofjes en steegjes woonden zo’n 350.000 mensen, dicht op elkaar gepakt in veel te kleine woningen. Weissensee was in de jaren twintig ‘Klein Hollywood’, omdat nogal wat productiefirma’s uitweken naar dit ruim opgezette stadsdeel, nog niet zo volgebouwd en duur als de wijken rond het centrum. We rijden langs het Papageienhaus, ook wel Blau-Rot-Weiss-woongebouw, aan de Triererstrasse; dit is een ander voorbeeld van Bruno Tauts architectuur met zijn opvallende kleurzetting, die in de jaren negentig weer volledig is teruggebracht. In het werk van Taut is de invloed van de Nederlandse architecten Oud en Rietveld goed te zien. Het Holländer-Quartier, aan de Schönstrasse in Weissensee, is juist opgetrokken in de traditionele Hollandse stijl: bakstenen gevels, trapgevels, Amsterdamse Schoolachtige raam- en entreepartijen, veel groen in de publieke ruimte. Van binnen waren de woningen van architect Josef Tiedermann net zo modern als die van collega Taut. We wandelen hier even door de binnentuinen van het wooncomplex en in het park aan de Weissensee. Wohnstadt Carl Legien is een toonbeeld van het moderne bouwen: naar binnen gericht rondom zes grote groene hoven. Ruime appartementen met een voor die tijd heel moderne inrichting, en met opvallend kleurengebruik in de traditie van het Nieuwe Bouwen. Theater im Delphi was ooit een van de laatste grote bioscopen uit de tijd van de stomme film. Dankzij de serie ‘Babylon Berlin’ is het theater aan de vergetelheid ontrukt. In de wijk Wedding bevindt zich de Siedlung Schillerpark, ook van de hand van Bruno Taut, een mooie lommerrijke wijk aan de noordkant van het gelijknamige park. Nog steeds een heel gewilde en, mede door de inzet van bewoners, mooi geconserveerde woonwijk. Opvallend zijn de fraaie balkons, loggia’s en uitspringende appartementen. In het metselwerk en het kleurgebruik is goed te zien dat de Amsterdamse School en het werk van Jacobus Johannes Pieter Oud een sterke inspiratiebron voor Taut vormden. In de middag staat het werk van twee belangrijke kunstenaars op het programma. We bezoeken de beeldentuin van Georg Kolbe Museum, fraai gelegen in een bosrijke wijk. Hier woonde en werkte de expressionistische beeldhouwer. Vooral de naakte mens was zijn thema. Bijzonder is dat zijn werk tijdens de jaren dertig een heroïsche uitstraling krijgt. Dat maakt hem best populair bij de nazi’s, terwijl sommige van zijn beelden ook als aanstootgevend worden beschouwd en uit de openbare ruimte moeten verdwijnen. Vervolgens rijden we door naar de idyllisch gelegen Max Liebermann Villa aan de Wannsee. Liebermann introduceerde eind negentiende eeuw het impressionisme in Duitsland. In de jaren twintig was Liebermann een gearriveerde en invloedrijke kunstenaar, die voorzitter van de Rijksacademie werd. Toen Hitler aan de macht kwam, trok de Joodse Liebermann zich terug. Na zijn dood in 1935 dwongen de nationaalsocialisten zijn vrouw de villa te verkopen. Ze werd gedeporteerd en vermoord. Na de Wende werd de vervallen villa in zijn oude luister hersteld met de prachtige tuin en het beroemde ‘berkenlaantje’. Met de touringcar rijden we terug naar Mitte, het hart van de stad, en naar het hotel om ons om te kleden voor een avondje uit zoals dat in de jaren twintig ook ging.

dag 5, za 25-05

Facultatief ochtendprogramma met een wandeling door het Scheunenviertel met de beide reisleiders of de mogelijkheid om op eigen gelegenheid van Berlijn te genieten met museumbezoek of vrije tijd. In de middag brengt de rechtstreekse trein ons terug van Berlijn naar Nederland.

 

Vervoer naar de bestemming

We maken gebruik van een comfortabele rechtstreekse treinreis per 1e klasse van Amsterdam naar Berlijn en vice versa. De treintijden zijn (onder voorbehoud van wijzigingen):
21-05-2024: Amsterdam - Berlijn, 09.59 - 15.51 uur
25-05-2024: Berlijn - Amsterdam, 14.06 - 20.00 uur
NB U kunt ook opstappen in Hilversum, Amersfoort, Apeldoorn, Deventer of Hengelo. U ontvangt dan geen restitutie voor het niet gebruikte deel van het traject.

Vervoer ter plaatse

In Berlijn zal het programma veelal te voet en met het uitstekende openbaar vervoer worden afgelegd. Op dag 4 wordt een comfortabele touringcar ingezet voor het programma overdag.

Hotel

We gaan uit van verblijf in hotel Zoe by Amano in de wijk Berlin-Mitte. Dit moderne hotel ligt gunstig ten opzichte van het openbaar vervoer nabij station Hackescher Markt. In de omgeving van het hotel zijn vele horecagelegenheden; ook het Museumeiland van Berlijn is op loopafstand.

Maaltijden

Op deze reis zijn vier diners inbegrepen bij de reissom. Deze diners vinden plaats in lokale restaurants. De lunches zijn op eigen gelegenheid. Op de beide reisdagen dient u zelf zorg te dragen voor uw maaltijd. In de trein is een restauratiewagen aanwezig met een aanbod aan warme en koude gerechten voor de lunch op de heenreis en een avondmaaltijd op de terugreis.

 

Audiosysteem

Tijdens de reis wordt gebruikgemaakt van een audiosysteem. De reisleiding spreekt rechtstreeks in een microfoontje en u hoort de uitleg door uw headset. Zo kunt u deze overal goed verstaan.
NB Indien u een gehoorapparaat heeft, kunnen wij kosteloos een daarop afgestemde headset voor u regelen. Deze wens kunt u bij boeking aangeven.

Zwaarte van de reis

Onze reisprogramma’s zijn doorgaans goed gevuld en bieden beperkte vrije tijd. Daarom zijn onze reizen relatief intensief. Het is noodzakelijk dat u over een goede conditie beschikt en goed ter been bent. Zo niet, dan bemoeilijkt dit een soepel verloop van de reis, wat zowel voor u als voor uw medereizigers vervelend is. Elke dag worden bezienswaardigheden te voet bereikt. U dient met gemak en in een redelijk tempo over oneffen terrein met hoogteverschillen te kunnen lopen, in en uit een bus, tram of metro te kunnen stappen en uw bagage van het station naar het hotel kunnen vervoeren. In sommige kamers van het hotel bevindt de douche zich in de badkuip; daar dient u zelf in en uit te kunnen stappen.  Het gebruik van een rolstoel of een rollator is op onze reizen niet toegestaan. Indien tijdens de reis blijkt dat een reiziger niet over de juiste conditie beschikt, kan hem/haar deelname aan (een deel van) het programma worden ontzegd. Indien u eraan twijfelt of deze reis voor u geschikt is, verzoeken we u telefonisch contact met Labrys Reizen op te nemen. We zullen dan samen de mogelijkheid van uw deelname bespreken met het oog op uw lichamelijke conditie en de specifieke zwaarte van de reis.

Reisperiode

Mei is een zeer geschikte periode voor een stedenreis naar Duitsland. De temperatuur is doorgaans zeer aangenaam; het kan al warm zijn, maar de zomerhitte is nog niet aangebroken. We rekenen op een gemiddelde maximumtemperatuur van 19 ºC (bron: www.klimaatinfo.nl). Er kan ook nog wel eens een bui vallen.

Grensdocumenten

Voor reizen binnen Europa dient uw Nederlandse paspoort of identiteitskaart geldig te zijn tot en met de datum van terugkeer.

Geld

Duitsland maakt deel uit van de EMU; u kunt dus overal met euro’s terecht. Pinautomaten zijn op de meeste plaatsen aanwezig. Tevens kunt u in veel winkels en hotels met de gangbare creditcards betalen.

Entrees

De entreeprijzen conform het programma zijn bij de reissom inbegrepen.

Inschrijving

U kunt zich voor deze reis aanmelden middels het inschrijfformulier op onze website. Na inschrijving ontvangt u van Labrys Reizen een boekingsbevestiging en een factuur, waarop de betalingstermijnen staan gespecificeerd. U krijgt bericht zodra het minimumaantal deelnemers is bereikt en de reis kan doorgaan. Indien een reis vanwege een te gering aantal deelnemers geen doorgang kan vinden, melden we u dat uiterlijk 4 weken vóór vertrek. Circa 2 weken vóór vertrek ontvangt u de reisbescheiden, waaronder een deelnemerslijst, een hotellijst en praktische informatie.

CO2-reductie

Labrys Reizen investeert een bedrag per groepsreis in duurzame projecten die tot CO2-reductie leiden. Meer informatie vindt u hier.

 

Reisleiding

De reis zal inhoudelijk worden geleid door drs. Marcel Bayer met medewerking van drs. Arie de Jongh. Marcel Bayer is hoofdredacteur van ROmagazine, vakblad over ruimtelijke ontwikkeling, en was 35 jaar werkzaam aan de School voor Journalistiek, Utrecht. Hij begeleidde al vele reizen naar Berlijn. Arie de Jongh is historicus, publicist en kunstdocent. Hij werkte op de School voor Journalistiek in Utrecht en leidde jarenlang excursies naar Berlijn. Werkt nu aan een boek over de Duitse Weimardanseres Anita Berber

drs. Marcel Bayer

drs. Marcel Bayer

Sociaal geograaf, journalist en schrijver, onder meer van aantal Dominicus-reisgidsen, zoals die over Colombia en Mexico. Hij is docent journalistiek aan de Hogeschool Utrecht en leidde diverse reizen naar Mexico.

drs. Arie de Jongh

drs. Arie de Jongh

Historicus, publicist en kunstdocent. Werkte op de school voor Journalistiek in Utrecht en leidde jarenlang excursies naar Berlijn. Werkt nu aan een boek over de Duitse Weimardanseres Anita Berber.

Reisgegevens

5-daagse treinreis
21 t/m 25 mei 2024

Reissom

t/m 30 januari 2024: € 1915
vanaf 31 januari 2024: € 2015
toeslag eenpersoonskamer: € 315
NB De eenpersoonskamers zijn tweepersoonskamers voor alleengebruik.

Inclusief

treinreis per 1e klasse, vervoer ter plaatse, logies met ontbijt, alle diners, reisleiding, lokale gids(en), gebruik audiosysteem, entrees, fooien, investering in CO2-reductie

Exclusief

lunches, drankjes, verzekeringen, verplichte bijdrage SGR à € 5,- p.p., verplichte bijdrage Calamiteitenfonds à € 2,50 en boekingskosten à € 27,50 per boeking

Aantal deelnemers

minimum: 12 / maximum: 25

Contact Labrys Reizen

drs. Hans Offereins

Om onze website te laten functioneren en te verbeteren gebruiken we cookies.

Cookie instellingen

Om onze website te analyseren en te verbeteren gebruiken we cookies.
Functionele Cookies Altijd ingeschakeld
Functionele cookies zijn nodig voor het functioneren van onze website.
Analytische Cookies Uitgeschakeld
Met analytische cookies kunnen we (geanonimiseerde) gegevens verzamelen over het gebruik van onze website om die voor jou te optimaliseren.
Marketing Cookies Uitgeschakeld
We use marketing cookies for functions like social media share-buttons and keeping track of surfing behaviour. With these cookies, we can show you relevant content and advertisements.