Het Rijnland in de negentiende eeuw

Dit is een vooraankondiging. Indien u geïnformeerd wilt worden zodra de reis volledig gepubliceerd is, kunt u dit via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. bij ons aangeven.

De Rijn wordt beschouwd als de eeuwenoude grens tussen de Romaanse en de Germaanse wereld. Met het nationalisme van de negentiende eeuw bereikte de Frans-Duitse tegenstelling een politiek en propagandistisch hoogtepunt: ‘Der Rhein – Deutschlands Strom oder Deutschlands Grenze?’

Het in 1871 gestichte keizerrijk van Bismarck beschouwde zich als de opvolger van het Heilige Roomse Rijk, waarvan het zwaartepunt in zijn middeleeuwse bloeiperiode juist in de Rijnstreek gelegen was. Om die reden vormde de architectuur uit die periode de belangrijkste ideologische inspiratiebron voor die van het nieuwe rijk, dat tegelijkertijd door de industriële revolutie in alles wezenlijk van zijn illustere voorganger verschilde. De negentiende eeuw is daarom wel eens gekarakteriseerd als ‘De Middeleeuwen plus elektriciteit’. De belangrijkste monumenten – van de Domkerken van Aken, Keulen en Spiers – werden als oude symbolen van het (komende) nieuwe Duitsland voltooid en op strategische plekken verrezen nieuwe overwinningsmonumenten met een duidelijk anti-Franse boodschap die ‘Die Wacht am Rhein’ moesten symboliseren.

Deze reis, die gedeeltelijk per boot zal worden afgelegd, voert van Aken tot Straatsburg, langs de middeleeuwse symbolen van het 19de-eeuwse Duitsland, die haar historisch bewustzijn belichamen, en de eigentijdse totempalen van datzelfde 19de-eeuwse Duitsland, die tegelijkertijd haar industriële moderniteit verkondigen: het nieuwe Duitse keizerrijk als de Middeleeuwen plus elektriciteit.