Armenië en Georgië. De Kaukasus tussen Oriënt en Avondland

dag 1, do 03-09

Directe lijnvlucht van Amsterdam naar de Georgische hoofdstad Tbilisi, waar we in de avond arriveren, en transfer naar ons centraal gelegen hotel. Het is te laat voor een diner, maar u vindt een versnapering op uw kamer.

dag 2, vr 04-09

Verkennende wandeling door de levendige Mtatsminda-wijk. Dit is het culturele en culinaire hart van Tbilisi. We flaneren over de Rustavelilaan met haar elegante architectuur en zien onder andere het Parlement, het Nationaal Museum dat we morgen zullen zien, en het Rustaveli Theater. Aan het eind van de laan ligt het Vrijheidsplein, waarboven een gouden Joris de Draak verslaat. In de schilderachtige oude stad zien we de Sioni-kathedraal en proeven we de sfeer in de oude Anchiskhati-basiliek. We besluiten de dag met een gezamenlijk diner.

dag 3, za 05-09

We bekijken het Georgisch Nationaal Museum, waar we vele voorwerpen vinden uit de voorchristelijke tijd. Er zijn goudschatten uit het legendarische Kolchis in West-Georgië, waar de Griekse mythe van de zoektocht naar het Gulden Vlies door Jason en de Argonauten is gesitueerd. Ook lopen we naar de afdeling die handelt over Georgië tijdens de periode van de Sovjetbezetting (1921-1991). De kleine maar fijne Nationale Galerij heeft een drietal zalen met negentiende- en twintigste-eeuwse Georgische kunst. We maken er kennis met de Georgische nationale schilder, Niko Pirosmani. Het museum is gelegen aan het Negen April Park en naast de Kashvetikerk met haar bijzondere ontstaansgeschiedenis. ’s Avonds gezamenlijk diner.

dag 4, zo 06-09

Na het ontbijt rijden we naar de grens met Armenië en steken we de grens te voet over. We bezichtigen het vlak over de grens gelegen, tiende-eeuwse versterkte Akhtalaklooster, met zeldzame byzantijnse muurschilderingen. De kloosters van Haghpat en Sanahin dateren uit de periode van de tiende tot de dertiende eeuw en behoren tot de belangrijkste cultureel-religieuze centra van Armenië; er is veel kennis ontwikkeld. Sanahin, bekend om zijn school van illuminatoren en kalligrafen, heeft nog een goed bewaard scriptorium. In de buurt zijn de gebroeders Mikojan geboren. Terwijl de oudste, Anastas, decennialang zitting had in het Sovjetpolitburo, gold zijn jongere broer Artjom als zeer kundige vliegtuigbouwer die onder meer de Russische straaljager Mig heeft ontworpen. Indien het open is, kunt u op eigen gelegenheid naar het kleine museum gaan, waar voor de deur een heuse Mig te bewonderen is. Overnachting en diner in ons hotel in Haghpat.

dag 5, ma 07-09

We beginnen de dag met nog een klooster, te Odzoen, en bezoeken het oude deel van Dilijan, de Sharamberyan. Er is tijd voor koffie in een ‘Hollands’ café ? indien de eigenaar thuis is ? alvorens door te rijden naar een Molokaans dorp voor een traditionele lunch. We bezichtigen het schitterend gelegen klooster Haghartsin met enkele kerken en een bijzondere refter uit de dertiende eeuw. Aan de oevers van het Meer van Sevan ontdekken we enkele oeroude kerkjes. We maken een boottochtje over het meer en kunnen daarbij genieten van de lokale zoetwaterkreeftjes en een drankje. Aansluitend rijden we naar onze volgende pleisterplaats, Jerevan. Het diner is ter vrije besteding, maar uw reisleider neemt wie wil graag mee naar een leuk restaurant.

dag 6, di 08-09

We beginnen met onze verkenning van Jerevan, dat met zijn gezellige terrasjes een mediterrane indruk maakt, maar wel met sterke oriëntaalse invloeden. De gebouwen en standbeelden zijn monumenten van de Armeense geschiedenis en cultuur. We bekijken het manuscriptenmuseum Matenadaran en hebben vanaf de Cascade bij helder weer zicht op de Ararat. We zullen ook het museum van de Armeense Genocide zien, gewijd aan de tragische vernietiging van de Armeniërs aan het begin van de twintigste eeuw. We lunchen gezamenlijk, de avond is ter vrije besteding.

dag 7, wo 09-09

Excursie naar het mooie complex Etsjmiadzin. Hier resideert sinds de vijftiende eeuw de katholikos, het hoofd van de Armeense Kerk. Dit is hét centrum voor gelovige Armeniërs. Het straatbeeld wordt bepaald door in het zwart geklede monniken-priesters. Met wat geluk horen we Armeense religieuze gezangen. We bezoeken ook de kerk van Sint-Hripsime aan de rand van de stad, gebouwd op de plek waar de heilige het martelaarschap vond onder Tridates, en als de tijd het toelaat ook de kerken van Gayane en Shoghakat. Op de terugweg zien we de intrigerende ruïne van de ronde kerk van Zvartnots. Zowel Etsjmiadzin als Zvartnots staan op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Terug in Jerevan besluiten we de dag met het huismuseum van de filmregisseur Paradzjanov, die in Nederland sinds de jaren zeventig beroemd werd met de film ‘De kleur van granaatappels’. De avond is ter vrije besteding.

dag 8, do 10-09

In het gelijknamige museum ontdekken we werk van de Armeense avant-gardist en uitvinder van ‘Peinture dans l’espace’, Ervand Kochar. Waar Kochar weerstand ondervond van de Sovjets, werd Martiros Saryan juist geprezen. Zijn huis-atelier is nu een museum. Na de gezamenlijke lunch bezichtigen we de Nationale Kunstgalerij, met een prachtige verzameling Armeense en Russische schilderkunst. De rest van de dag ter vrije besteding. Er is tijd voor een wandeling of een terrasje, een bezoek aan de overdekte markt en de Vernisage-handwerkmarkt. U kunt ook tijd maken voor het huis-museum van componist en dirigent Aram Chatsjatoerjan.

dag 9, vr 11-09

We rijden zuidoostwaarts door een steeds woester landschap naar het prachtig gelegen klooster Noravank. Dit was eens toonaangevend in de boekverluchting en biedt een schitterend panorama op de omringende bergen. Het kerkje van Momik is een van de weinige waarvan de beeldhouwer-architecten met naam bekend zijn. Het kerkje van Areni heeft een prachtig reliëf van Maria met kind, omringd door florale motieven. Het klooster van Chor Virap biedt een fabelachtig uitzicht op de met sneeuw bedekte Ararat, net over de grens in Turkije. De vijfduizend meter hoge berg lijkt hier tastbaar dichtbij en is onlosmakelijk verbonden met het oude Bijbelse verhaal over de ark van Noach. We genieten tussendoor van een barbecue-lunch. De avond is ter vrije besteding.

dag 10, za 12-09

Het klooster van Geghard is gedeeltelijk in de rotsen uitgehakt. Het heeft meerdere kerkruimten en talloze chatsjkars. Dit zijn stèles met Armeense kruisen in reliëf. Speciaal voor onze groep is er een a-capellaconcert. Daarna richten we onze aandacht op de boven een prachtig kloofdal gelegen Romeinse tempel van Garni. Het is de enige bewaard gebleven Romeinse tempel in Armenië. Op het voormalige burchtterrein zijn de fundamenten blootgelegd van een middeleeuwse centraalbouwkerk. Ook zijn er goed bewaarde mozaïeken in een badhuis gevonden. Onderweg maken we een stop bij de Boog van Charents, genoemd naar de dichter die veel van zijn poëzie aan de Ararat en Armenië wijdde. Bij helder weer hebben we uitzicht over de uitgestrekte vlakte van Ararat. We lunchen in de buurt van Garni en zien daar hoe lavasj gemaakt wordt. Daarna rijden we terug naar Jerevan voor een bezoek aan het Geschiedenismuseum, met zijn waardevolle archeologische en etnografische verzamelingen.

dag 11, zo 13-09

We gaan naar het Saghmosavankklooster in Asjtarak, met een spectaculair uitzicht over het omringende landschap, en naar het hoog boven de gelijknamige rivier gelegen Amberdfort. Ook maken we een stop bij het monument van het Armeense alfabet. Na een laatste stop in het Yezidi-dorp Rya Taza keren we terug naar de grens met Georgië en rijden we vandaar door naar Tbilisi.

dag 12, ma 14-09

Verdere verkenning van het levendige Tbilisi. We wandelen door de wijk Vera en zien daar een oude zoroastrische tempel. In de wijk Vake ontdekken we Gamsachoerdia’s monument. Ook zien we Tsereteli’s Kroniek van Georgië, het verhaal van 3000 jaar Georgië en 2000 jaar christendom, waar de ‘verhalen van koningen, koninginnen en helden van Georgië hand in hand gaan met het verhaal van het leven van Christus’. We flaneren door de gezellige Agmasheneblistraat en lunchen hier. Een deel van de dag is ter vrije besteding. U kunt met de kabelbaan naar Kartlis Deda, het pantheon op de centrale begraafplaats, de gezellige wijk Kala aan de voet van het Narikala fort, of naar de Dry Market ? vroeger een rivier, nu een rommelmarkt.

dag 13, di 15-09

Dagexcursie naar het wijnland van Kachetië. Sighnaghi, nu een wat opgepoetst ommuurd stadje, was ooit een koninklijke stad langs de Zijderoute. We verkennen het te voet en bekijken het museum van Pirosjmani, een vertegenwoordiger van de naïeve kunst. Het nonnenklooster van Bodbe, waar de heilige Nino haar laatste rustplaats vond, ligt aangenaam in het groen. We leren bij een lokale familie hoe het traditionele brood en de traditionele zoetigheid churchkhela worden gemaakt, proeven van de op traditionele wijze geproduceerde qvevri-wijn en lunchen met lokale specialiteiten. De Ikalto-academie was tijdens de gouden eeuw onder koning David de Bouwer het belangrijkste intellectuele centrum van het land. Eens studeerde de beroemde Georgische dichter Sjota Rustaveli hier; nu resten vooral ruïnen. We staan er stil bij Rustaveli’s beroemde epos, De ridder in het pantervel. Vanavond diner in een lokaal restaurant.

dag 14, wo 16-09

We rijden naar de prachtig op een heuvel gelegen Djvari-kerk uit de zesde en de zevende eeuw. Deze is bepalend voor de ontwikkelingen in de architectuur van Georgië en Armenië en verbonden met allerlei legenden. Mtscheta is een oude hoofdstad en een van de belangrijkste steden voor het Georgisch christendom. We bezichtigen hier de Svetitschoveli-kathedraal. Volgens Georgische overlevering is hier de lijkwade van Christus begraven en zal Christus op de Dag des Oordeels op deze plek de mensheid in het Georgisch toespreken. Tot slot bezoeken we Ananuri, een schitterend gelegen fort aan de voet van de roemruchte Georgische militaire hoofdweg.

dag 15, do 17-09

Vrije dag in deze aangename stad. De reisleider laat wie wil graag aanvullende plekken zien. In vroege avond transfer en directe terugvlucht naar Nederland.

dag 16, vr 18-09

Aankomst te Amsterdam rond één uur ’s nachts.