Zuid-Tirol • Middeleeuwse kunst tussen Alpen en Dolomieten

De Reis

A ITA4406Zuid-Tirol. Dit bergland ten zuiden van de Brenner heeft niet alleen 5000 jaar lang de ijsmummie Ötzi goed geconserveerd, ook is nergens anders zo’n rijke schat aan kwetsbare muurschilderingen bewaard gebleven, daterend van de vroege middeleeuwen tot de late gotiek. Ze zijn nog steeds te bewonderen in de bouwwerken en ruimtes waarvoor ze werden gemaakt.
In een indrukwekkend Alpendecor bezoeken we aangename stadjes, imposante kastelen en eeuwenoude, maar nog altijd bedrijvige kloosters. In afgelegen kerkjes treffen we te midden van religieuze voorstellingen soms onverwachte wereldlijke motieven aan. In de feestzaal van een romaans slot vinden we de oudste monumentale uitbeelding van een ridderroman, terwijl in een gotisch kasteel op alle wanden het elegante hoofse leven wordt gevierd. Vanouds werden artistieke invloeden uit noord en zuid hier opgenomen en verwerkt tot een eigen Tiroolse stijl.
We verkennen deze boeiende streek op de grens van het Duitse en het Italiaanse cultuurgebied vanuit twee comfortabele hotels.

Programma

dag 1, wo 12-06

Directe lijnvlucht van Amsterdam naar Innsbruck. Transfer naar Italië, naar de oude bisschopsstad Brixen, waar we tweemaal overnachten. We maken een eerste verkennende stadwandeling en bezichtigen de in barokstijl verbouwde Dom met haar romaans-gotische kruisgang. De goed bewaarde fresco’s in de gewelven vormen een ware galerij van de gotische schilderkunst in Tirol.

dag 2, do 13-06

We maken een excursie naar het onneembare Schloss Rodenegg, op een rotspunt hoog verheven boven de Rienzschlucht. De romaanse feestzaal is gedecoreerd met levendig geschilderde ridderavonturen uit de hoofse Iwein-roman. De rijke geschiedenis van het door wijn- en boomgaarden omgeven Augustijner klooster Neustift gaat terug tot in de romaanse periode. De gebouwen en fraai gerestaureerde tuinen getuigen daarvan. Terug in Brixen bezoeken we de residentie van de prins-bisschoppen, die hun middeleeuwse stadsburcht ombouwden tot een vorstelijk paleis. Deze Hofburg wordt ondanks aanzienlijke barokke aanpassingen gerekend tot de meest indrukwekkende renaissancegebouwen van Tirol. In het hier gehuisveste Diocesaanmuseum krijgen we een goede indruk van de Zuid-Tiroolse sacrale kunst.

dag 3, vr 14-06

Via de twintig kilometer lange kloof bij Klausen, tot in de veertiende eeuw ontoegankelijk voor verkeer, volgen we de rivier de Eisack naar de huidige hoofdstad Bozen of Bolzano, waar de Duitse en de Italiaanse cultuur samenkomen. We bekijken het historisch handelscentrum met de uit roze zandsteen opgetrokken gotische Dom, voltooid door Zuid-Duitse ateliers, en de dominicaner kerk met de door leerlingen van Giotto beschilderde Johanneskapel. De twee belangrijkste musea bevinden zich tegenover elkaar: het Archeologisch Museum met de beroemde ijsmummi Ötzi en het Stadsmuseum met kunst vanaf de Karolingische tijd. U kunt kiezen voor een van beide. ’s Middags is het tijd voor het spectaculair boven de Talfer gelegen Schloss Runkelstein. In deze gotische ‘frescoburcht’ vinden we de grootste bewaard gebleven profane beeldcyclus uit de middeleeuwen, met scènes van jachtpartijen en het hoofse leven. In de late namiddag aankomst bij ons aangename hotel in Meran, waar we de resterende nachten verblijven.

dag 4, za 15-06

Dagexcursie naar de Vinschgau. We bezichtigen de Sankt-Benedikt te Mals, met zeldzame stichtersportretten van een bisschop en een edelman uit de Karolingische tijd. De hemelse fresco’s van engelen in de hooggelegen benedictijnenabdij Marienberg bij Burgeis vormen het beginpunt van de romaanse schilderkunst in Zuid-Tirol. Na een lunchpauze in het vestingstadje Glurns vervolgen we onze weg naar de hospitiumkerk Sankt-Johann in Taufers, waar pelgrims en reizigers konden overnachten. We vinden in het gastenverblijf een dynamische laat-romaanse frescocyclus, door de schilder ‘gesigneerd’ met een zelfportret. Net over de grens met Zwitserland ligt in Müstair het klooster Sankt-Johann, volgens de overlevering gesticht door Karel de Grote zelf. Uit deze tijd stammen nog de kerk en de Heilig-Kruis-kapel. De kloosterkerk bevat de grootste en best bewaarde Karolingische frescocyclus; de decoratie van de apsiden werd in de twaalfde eeuw vernieuwd in romaanse stijl, toen het voormalige mannenklooster een nonnenconvent werd.

dag 5, zo 16-06

We rijden naar Naturns. In het oudste nog bestaande kerkje van de streek, de Sankt-Prokulus, zien we unieke schilderingen uit de achtste eeuw. Vervolgens voert de weg langzaam omhoog langs de Etsch, of Adige, waaraan Zuid-Tirol haar Italiaanse naam te danken heeft, met zicht op enkele van de vele burchten die de streek rijk is. In Grissian wandelen we naar het romaanse bergkerkje Sankt-Jakob, gelegen aan de aloude pelgrimsweg naar Compostela. Binnen ontdekken we op de oostwand een verbluffend tafereel: Abraham die met Isaac en een ezeldrijver de berg Moria beklimt tegen een achtergrond van grillige Dolomieten! Terug in de kuurstad Meran bewonderen we de bloemenpracht in de beroemde botanische tuinen van Schloss Trauttmansdorff, de voormalige vakantieresidentie van keizerin Sissi. Wie wil kan langs haar pad terugwandelen naar het centrum. De namiddag en avond zijn ter vrije besteding.

dag 6, ma 17-06

In Missian staat de nog altijd indrukwekkende ruïne van de burcht Hocheppan, ooit een van de belangrijkste verdedigingswerken in het Tiroler land. De slotkapel is een bijzonder goed bewaard kunsthistorische schatkistje. Op de laat-romaanse fresco’s zijn in levendige kleuren Bijbelse taferelen afgebeeld, met soms eigentijdse elementen, zoals de zeer modieuze Dwaze Maagden en de bekende Tiroolse knödeleetster. We volgen de wijnroute langs het meer van Kaltern tot aan het wijndorp Tramin, naamgever van de Gewürztraminer. We bekijken de gotische Pfarrkirche met haar fraaie koorfresco’s. Een wandeling door de wijngaarden brengt ons naar de op een heuvel gelegen voormalige burchtkapel Sankt-Jakob in Kastelaz, waar de onderwand van de apsis bevolkt wordt door fabelwezens en vechtende demonen in een energieke laat-romaanse stijl. Een gotisch nevenschip bevat fresco’s uit 1441 over het leven van Jacobus en een pelgrimslegende. Op de terugweg langs Bozen bezoeken we de tuinstad Gries, met enkele interessante kerken en een altaarretabel van de Tiroolse schilder en beeldsnijder Michael Pacher.

dag 7, di 18-06

Een kort busritje brengt ons naar twee plekken boven Meran: de Kerkhofkapel in het bedevaartsoord Riffian, met haar elegante gotische frescocyclus, en het machtige Schloss Tirol, ooit de thuisbasis van de graven die de streek hun naam gaven. Over een voetpad met fraai uitzicht wandelen we naar hun voormalige slot, nu het Tiroler cultuurhistorisch museum. We bewonderen de prachtige romaanse portaalreliëfs en de romaans-gotische dubbelkapel en komen meer te weten over de bewogen geschiedenis en de cultuur van deze streek. Weer aangekomen in Meran nemen we uitgebreid de tijd voor de Altstadt met haar kerken en de Landesfürstliche Burg.

dag 8, wo 19-06

We voltooien onze reis met een rit via het Passeiertal en de Jaufenpas naar het noordelijke stadje Sterzing. Hier verbindt de 46 meter hoge Zwölferturm sinds de vijftiende eeuw de oude met de nieuwe stad. Na een korte koffiestop rijden we via de Brennerpas terug naar Innsbruck voor onze directe lijnvlucht naar Amsterdam.

Vervoer en verblijf

Vervoer naar de bestemming

We maken gebruik van comfortabele lijnvluchten van Amsterdam naar Innsbruck v.v. per Transavia. De vluchttijden zijn:
12-06-2019: Amsterdam - Innsbruck, 12.25 - 13.55 uur
19-06-2019: Innsbruck - Amsterdam, 14.45 - 16.20 uur
Voor elke deelnemer is ruimbagage à 20 kilo inbegrepen.
NB 1 Genoemde tijden zijn plaatselijke tijden. In Oostenrijk en Italië is het even laat als in Nederland.
NB 2 Zie www.anvr.nl/vervoersvoorwaarden voor de vervoers- en bagagevoorwaarden van de betreffende vliegmaatschappij.

Vervoer ter plaatse

Het vervoer wordt uitgevoerd met een moderne, comfortabele touringcar voorzien van airconditioning. De weg naar de burcht Hocheppan is stijl, hier zullen we een shuttlebusje regelen.

Hotels en maaltijden

We verblijven in twee comfortabele, centraal gelegen viersterrenhotels. Alle kamers zijn voorzien van douche/bad en toilet. De inclusieve lunches en diners zullen afwisselend plaatsvinden in de hotels en lokale restaurants. Voor de niet-inclusieve maaltijden wordt voldoende tijd ingeruimd.
De Tiroler keuken is een smakelijke combinatie van stevige boerenkost met Italiaans raffinement.

Praktisch

Audiosysteem

Tijdens de reis wordt gebruikgemaakt van een audiosysteem. De reisleidster spreekt rechtstreeks in een microfoontje en u hoort haar door uw headset. Zo kunt u haar uitleg overal goed verstaan.

Zwaarte van de reis

Onze reizen zijn met zorg samengesteld en kennen een aangenaam tempo. Dit betekent dat het programma goed gevuld is, maar dat er veel tijd wordt ingeruimd voor alle onderdelen. Het is belangrijk dat u over een goede conditie beschikt en goed ter been bent. Zo niet, dan bemoeilijkt dit een soepel verloop van de reis, wat zowel voor u als voor uw medereizigers vervelend is. Geschikt schoeisel is vereist, omdat veel bezienswaardigheden te voet worden bereikt. We zijn in de bergen; enkele kastelen en kerkjes zijn alleen te bereiken na een wandeling heuvelop. Uiteraard is het mogelijk af en toe een programmaonderdeel over te slaan en rust te nemen, indien u daar behoefte aan heeft. Indien u eraan twijfelt of deze reis voor u geschikt is, kunt u gerust telefonisch contact met Labrys Reizen opnemen. We zullen dan samen de mogelijkheid van uw deelname bespreken met het oog op uw lichamelijke conditie en de specifieke zwaarte van de reis.

Weer

Juni is een goede periode voor een culturele reis naar Noord-Italië. De zomervakantie is nog niet is begonnen en het weer is in de regel aangenaam. We mogen rekenen op een gemiddelde maximumtemperatuur van 19 ºC. Er kan af en toe een bui vallen (bron: www.klimaatinfo.nl). Er zijn behoorlijke afwijkingen mogelijk van deze statistische waarden.

Grensdocumenten

Voor reizen binnen Europa dient uw paspoort of identiteitskaart geldig te zijn tot en met de datum van terugkeer.
NB Het aanschaffen/vernieuwen van een identiteitsbewijs duurt minimaal vijf werkdagen.

Geld

Italië maakt deel uit van de EMU; u kunt dus overal met euro’s terecht. Pinautomaten zijn in de meeste plaatsen aanwezig. Tevens kunt u in veel winkels en hotels met de gangbare creditcards betalen.

Entrees

De entreeprijzen conform het programma zijn bij de reissom inbegrepen.

CO2-compensatie

Labrys Reizen compenseert de CO2-uitstoot van de reis via de South Pole Group. Meer informatie over de South Pole Group vindt u hier.

Inschrijving

U kunt zich voor deze reis aanmelden door het inschrijfformulier op onze website of op de pagina’s 109-110 van de brochure Exclusieve groepsreizen geheel in te vullen en te zenden naar Labrys Reizen. Desgewenst kunt u bij Labrys Reizen een papieren inschrijfformulier opvragen. Op het inschrijfformulier kunt u aangeven welke verzekeringen u wilt afsluiten en welke speciale wensen u eventueel heeft, zoals een eenpersoonskamer of een bepaald dieet. Op het inschrijfformulier dient u uw persoonsgegevens in te vullen conform uw paspoort of identiteitskaart. Deze gegevens worden onder andere gebruikt voor de vliegtickets. Indien de gegevens niet exact overeenstemmen met de gegevens in uw paspoort of identiteitskaart, moet u rekenen met (hoge) extra kosten op de luchthaven. Deze kosten zijn voor uw eigen rekening.
Na inschrijving ontvangt u van Labrys Reizen een boekingsbevestiging en een factuur, waarop de betalingstermijnen staan gespecificeerd. U ontvangt van ons bericht zodra het minimumaantal deelnemers is bereikt en de reis doorgaat. Indien een reis vanwege een te gering aantal deelnemers geen doorgang kan vinden, berichten we u dat uiterlijk zes weken vóór vertrek. Circa twee weken vóór vertrek ontvangt u de reisbescheiden, waaronder een deelnemerslijst, een hotellijst en praktische informatie. Indien u de reisbescheiden acht dagen vóór vertrek nog niet heeft ontvangen, neem dan contact met ons op.

Reisleiding

dr. Lia Couwenberg

dr. Lia Couwenberg

Kunsthistorica. Studeerde middeleeuwse en oosterse kunst in Utrecht en islamitische kunst in Edinburgh. Ze was docent aan de universiteiten van Utrecht en Leiden, maar geeft ook lezingen voor een algemeen publiek. Heeft eerder als reisleidster gewerkt en na haar promotie het reizen weer opgepakt. Graag wil ze haar fascinatie voor grensgebieden, waar diverse culturen samenkomen en op elkaar inwerken, met anderen delen. Zuid-Tirol is zo’n gebied, waar veel kunst van de vroege tot de late middeleeuwen bewaard is gebleven, in burchten, kloosters en pelgrimskerkjes op vaak afgelegen en schitterende locaties. Ga met haar mee om deze prachtige plekken te ontdekken en de verhalen erachter te horen.