Terug naar Joegoslavië • exclusieve Trouw-reis

De Reis

A BIH4055Joegoslavië werd in de twintigste eeuw gevormd op het kruispunt van de grote beschavingen in Europa: het Osmaanse Rijk, Oostenrijk-Hongarije en de Russische invloedssfeer. Partizanenleider Tito slaagde erin een succesvolle staat te boetseren uit de ravage die de Tweede Wereldoorlog achterliet. Het streven naar een milde vorm van communisme waarin arbeiderszelfbestuur centraal stond, vormde over de hele wereld een bron van inspiratie. Ook cultureel gezien was Joegoslavië een ontwikkeld land. Maar er was ook een donkere kant aan dit regime. Etnische kwesties waren taboe, kritiek op het bestuur was niet geoorloofd en dissidenten hadden het loodzwaar. 
Joegoslavië hield stand tot 1990, 10 jaar na het overlijden van Tito. In de verschillende deelrepublieken waaide een nieuwe democratische wind en die vormde een bedreiging voor de continuïteit van Joegoslavië. Een nieuwe communist verscheen op het toneel: Slobodan Milosevic. Hij centraliseerde de absolute macht weer in Belgrado en voedde hiermee het herrezen nationalisme in Kroatië en Bosnië. Hij en zijn tegenspelers Tudjman en Izetbegovic stortten de streek voor de derde keer in een eeuw in een verwoestende oorlog. Tienduizenden doden en nog veel meer ontheemden waren het gevolg.
We verkennen op deze historisch-culturele reis de dynamiek die Joegoslavië vormde en de gebeurtenissen die het land te gronde richtten. Een eeuw geschiedenis met hoge pieken en diepe dalen.

De reis wordt geleid door drs. Ruud Peeten.
Ook hoofdredacteur Cees van der Laan deelt zijn ervaringen met u. Hij verbleef als oorlogsverslaggever in het Holiday Inn in Sarajevo gedurende de Servische bombardementen in de periode 1992-1995.

Nota bene

Het betreft een lezersreis van dagblad Trouw die logistiek door Labrys Reizen wordt georganiseerd. Derhalve verschilt de reis in sommige opzichten van onze andere reizen.

Programma

dag 1, zo 26-05 

Directe lijnvlucht Amsterdam - Belgrado en transfer naar Kragujevac. De eerste lezing belicht de oorsprong van de Zuid-Slavische unie op de Balkan. We verblijven in hotel Sumarice, een relikwie uit de Joegoslavische tijd. Tito had een eigen suite in dit hotel.

dag 2, ma 27-05 

Een lezing over de periode tot aan de Tweede Wereldoorlog zorgt ervoor dat u inhoudelijk onderlegd bent voor de bezoeken op deze dag. Het hotel ligt in een stadspark vol spomeniks, monumenten die over heel Joegoslavië bezaaid liggen en waarvan we er deze reis diverse gaan zien. Vlakbij ligt ook het indrukwekkende 21 Oktober Museum, waar we leren over de situatie in de stad gedurende de Tweede Wereldoorlog. Kragujevac was een industrieel centrum in de Tito-jaren. Hét symbool van Joegoslavië, de Zastava, werd hier geproduceerd. We bezoeken de fabriek voor een kleine rondleiding.
Busrit naar de Joegoslavische hoofdstad Belgrado. Onderweg bezoeken we het Kosmaj-monument en de berg Avala, vanwaar we de stad mooi zien liggen. We dineren en verblijven twee dagen in het legendarische hotel Moskva. Hier was het Gestapo-hoofdkwartier in de Balkan gevestigd gedurende de Tweede Wereldoorlog. De Gestapo kon vanuit haar luxe suites hier niet voorkomen dat Joegoslavië toch een feit werd. Het hotel is geschiedenis op zich. We luisteren hier naar spannende verhalen over het politieke speelveld in de Tweede Wereldoorlog, waarin de partizanen van Tito na enkele jaren van hels verzet de macht grepen. We maken kennis met Tito in de hoedanigheid van Komandant en zien hem uitgroeien tot de dictator-dandy die hij in zijn latere leven was. Na het diner staat er een film op het programma. 'Ko to tamo pjeva' (in het Engels ondertiteld) geeft het begin van de oorlog in Joegoslavië goed weer.

dag 3, di 28-05 

Vandaag verkennen we de sporen die Joegoslavië naliet in de stad Belgrado. We maken een stadsrondrit in Zastava’s, bezoeken onder meer Tito’s mausoleum en het bijbehorende museum, het Joegoslavisch parlement en enkele excentrieke modernistische gebouwen uit de communistische jaren. In de middag is er vrije tijd in het centrum van Belgrado en ’s avonds een gezamenlijk diner.

dag 4, wo 29-05 

Na een lezing over het Joegoslavische modernisme als een manier om van het titoïsme een internationaal merk te maken, bezoeken we het museum voor moderne kunst, dat alleen al vanwege het gebouw een bezoek waard is. Na een laatste lunch in Servië en een lezing waarin we ingaan op de opkomst van het Kroatische nationalisme in de jaren tachtig zetten we koers naar Vukovar. Deze Donau-stad pal aan de frontlinie werd het symbool voor het Servische verzet tegen het uiteenvallen van Joegoslavië of voor de Kroatische onafhankelijkheidsoorlog, afhankelijk vanuit welk perspectief je denkt. In ieder geval werd de stad vrijwel volledig gezuiverd van Kroaten en was de materiële schade enorm. We bezoeken er het ziekenhuis dat werd gebombardeerd, een van de meest inhumane daden van de oorlog op Kroatische bodem. We luisteren ook naar het verhaal van de lokale politiecommandant Kir, die eigenhandig probeerde bloedvergieten te voorkomen. Overnachting in Vukovar.

dag 5, do 30-05 

Na de lezing bezoeken we het oorlogsmonument van Vukovar. Hierna vertrekken we zuidwaarts richting Bosnië. Het betreft een behoorlijke rit die ons naar de omgeving van Jajce brengt. Het landschap van de Servische republiek in Bosnië is mooi en gevarieerd. Onderweg hoort u hoe de oorlog oversloeg van Kroatië naar Bosnië. Jajce neemt een bijzondere plaats in in het verhaal over de geschiedenis. Het is niet alleen het geografische middelpunt van Joegoslavië, maar ook de plaats waar in de Tweede Wereldoorlog de Anti-fascistische Raad voor de Bevrijding van Joegoslavië (AVNOJ) zetelde. In het gebouw waar het politieke fundament van Joegoslavië werd gelegd, is nu een klein maar zeer boeiend museum ingericht. We verblijven deze nacht in de buurt van Jajce.

dag 6, vr 31-05 

Het oude centrum van Jajce ademt de sfeer van de Osmaanse eeuwen en verder zijn er fraaie watervallen en een burcht te bewonderen. Op weg naar Sarajevo bezoeken we het geboortehuis van de bekendste schrijver die de Balkan rijk is, Ivo Andric. Uw reisleider geeft een lezing over zijn werk tegen de politieke achtergrond van Joegoslavië en zal citeren uit het Nobelprijs winnende boek De Brug over de Drina. In de loop van de middag nemen we onze intrek in het hotel in Sarajevo. Het hotel waar we verblijven is iconisch: het Holiday Inn werd gebouwd voor de Winterspelen van 1984 en was circa 6 jaar later de uitvalsbasis voor journalisten aan de frontlinie, die verslag deden van de belegering van Sarajevo. We verblijven hier twee nachten.

dag 7, za 01-06 

De dag begint met een reeks korte lezingen in het hotel. Verhalen uit de recente oorlog staan hierbij centraal. Uw reisleider zal stilstaan bij enkele verhalen uit het belegerde Sarajevo. Trouw-hoofdredacteur Cees van der Laan deelt zijn ervaringen in het hotel met u. Hij verbleef hier gedurende de Servische bombardementen als oorlogsverslaggever. Na de koffie trekken we de stad in en maken we nader kennis met Sarajevo. We wandelen langs de rivier richting het Osmaanse stadsdeel. We brengen onder meer een bezoek aan Galerie 11/07/95. Hier wordt de genocide van Srebrenica op indringende wijze herdacht. Uw reisleider zal de gebeurtenissen van die fatale dag duiden en in perspectief plaatsen. In de middag is er nog wat vrije tijd om over de bazaar te struinen. Aan het einde van de middag begeven we ons naar de westelijke stadsdelen, waar we het Tunnel Museum bezoeken en een ommetje maken door het park Vrelo Bosne. Diner alhier.

dag 8, zo 02-06 

Na het ontbijt reizen we naar Konjic. Hier bezoeken we Tito’s nucleaire bunkers. Het indrukwekkende onderaardse complex ligt verscholen achter een woonhuis. Dit is het commandocentrum dat de Joegoslavische elite had moeten redden in geval van een kernaanval op het land. Bij het nabijgelegen museum van de Slag om Sutjeska maken we een korte stop om te leren hoe de filmindustrie werd ingezet om Joegoslavië te promoten. De Slag om Sutjeska werd gemythologiseerd in een film uit 1973 die zowel een Moskouse filmprijs als een Academy Award won. Richard Burton speelt Tito. De originele verwoeste spoorbrug die een sleutelrol in de film speelt, ligt achter het museum in de rivier. We rijden door naar Mostar, waar we één nacht verblijven. 

dag 9, ma 03-06

Onder de fameuze boogbrug van Mostar horen we het verhaal over de belegering van de stad. De Kroatische rol in het opbreken van Joegoslavië wordt vanaf hier steeds tastbaarder. We zien ook het voetbalstadion van Zrinjski en het partizanenkerkhof. Aan het eind van de middag zetten we koers naar de Middellandse Zee. We verblijven in een fijn hotel op 9 km buiten Dubrovnik. Voor het diner is er een afsluitende lezing. In deze fraaie entourage aan zee laten we de indrukken nog eens bezinken alvorens de volgende dag huiswaarts te vliegen. 

dag 10, di 04-06 

Vandaag hebben we volop de tijd om Dubrovnik te bekijken. Eind van de middag transfer naar de luchthaven en directe lijnvlucht Dubrovnik - Rotterdam.

Vervoer en verblijf

Vervoer naar de bestemming

We maken gebruik van comfortabele directe lijnvluchten van Amsterdam naar Belgrado en van Dubrovnik naar Rotterdam met Transavia. De vluchttijden zijn:
26-05-2019: Amsterdam - Belgrado, 11.45 – 14.05 uur
04-06-2019: Dubrovnik - Rotterdam, 20.15 – 22.40 uur
Voor elke deelnemer is ruimbagage à 20 kilo inbegrepen.
NB Zie www.anvr.nl/vervoersvoorwaarden voor de vervoers- en bagagevoorwaarden van de betreffende vliegmaatschappij.

Vervoer ter plaatse

De rondreis door Servië, Kroatië en Bosnië wordt uitgevoerd met een moderne, comfortabele touringcar voorzien van airconditioning. Naar lokale standaard is dit een uitstekende touringcar. Onderweg wordt er eenmaal gewisseld van touringcar.

Hotels en maaltijden

Tijdens de reis wordt in goede drie- en viersterrenhotels overnacht. Enkele hotels op deze reis hebben een bijzondere betekenis. Zo overnacht u de eerste nacht in hotel Sumarice, een relikwie uit de Joegoslavische tijd, waar Tito zijn suite had. In Belgrado wordt overnacht in het legendarische hotel Moskva, waar het Gestapo-hoofdkwartier was gevestigd tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het Holiday Inn in Sarajevo werd gebouwd voor de Winterspelen van 1984 en was in 1990 de uitvalsbasis voor journalisten aan de frontlinie, die verslag deden van de belegering van Sarajevo.
De inbegrepen maaltijden bestaan vaak uit plaatselijke gerechten: soep of hapjes, hoofdgerecht met vlees of vis, salade, aardappels en een dessert.

Praktisch

Audiosysteem

Tijdens de reis wordt gebruikgemaakt van een audiosysteem. De reisleider spreekt rechtstreeks in een microfoontje en u hoort hem door uw headset. Zo kunt u de reisleider overal goed verstaan.

Zwaarte van de reis

Onze reizen zijn met zorg samengesteld en kennen een aangenaam tempo. Dit betekent dat het programma goed gevuld is, maar dat er veel tijd wordt ingeruimd voor alle onderdelen. Het is belangrijk dat u over een goede conditie beschikt en goed ter been bent. Zo niet, dan bemoeilijkt dit een soepel verloop van de reis, wat zowel voor u als voor uw medereizigers vervelend is. Geschikt schoeisel is vereist, omdat veel bezienswaardigheden te voet worden bereikt. Uiteraard is het mogelijk af en toe een programmaonderdeel over te slaan en rust te nemen, indien u daar behoefte aan heeft. Indien u eraan twijfelt of deze reis voor u geschikt is, kunt u gerust telefonisch contact met Labrys Reizen opnemen. We zullen dan samen de mogelijkheid van uw deelname bespreken met het oog op uw lichamelijke conditie en de specifieke zwaarte van de reis.

Gezondheid

Voor Kroatië zijn geen vaccinaties verplicht. Wel wordt de volgende vaccinatie aanbevolen: vaccinatie tegen DTP. Overleg met uw huisarts voor een persoonlijk advies.
Voor Bosnië en Servië zijn geen vaccinaties verplicht. Wel worden de volgende vaccinaties aanbevolen: vaccinatie tegen DTP en hepatitis A.
In Bosnië geldt voor wie geen mazelen of een vaccinatie tegen mazelen heeft gehad tevens dat een BMR-inenting wordt aanbevolen.
Er wordt afgeraden tijdens de reis kraanwater te drinken. Op verschillende plekken kunt u drinkwater in flessen kopen.

Weer

De maanden mei en juni zijn geschikt voor deze reis. We mogen rekenen op een gemiddelde maximumtemperatuur van 22 tot 25 ºC (bron: www.klimaatinfo.nl). Uiteraard kan de temperatuur hoger of lager uitvallen afhankelijk van de dan heersende weersomstandigheden.

Grensdocumenten

Voor reizen binnen Europa dient uw paspoort of identiteitskaart geldig te zijn tot en met de datum van terugkeer.
NB Het aanschaffen/vernieuwen van een identiteitsbewijs duurt minimaal vijf werkdagen.

Geld

De Servische munteenheid is de Servische dinar; 100 Servische dinars zijn ongeveer gelijk aan € 0,85. De Kroatische munteenheid is de Kroatische kuna; één kuna is ongeveer € 0,13. De Bosnische munteenheid is de Bosnische mark; één mark bedraagt ongeveer € 0,51 (november 2018).
Pinautomaten zijn tijdens de reis op een groot aantal plaatsen aanwezig. Het verdient sterk de voorkeur ter plaatse geld op te nemen. Eventueel kunt u contant geld bij de banken wisselen.
Om u beter te beschermen tegen fraude in het buitenland zijn door de meeste Nederlandse banken de betaalpassen automatisch geblokkeerd voor pinnen buiten eurolanden. Neemt u tijdig met uw bank contact op om te controleren of u met uw betaalpas geld kunt opnemen in Servië, Kroatië en Bosnië. Eventueel moet u bij uw bank het profiel van uw betaalpas omzetten naar wereldwijd betalen.

Entrees

De entreeprijzen conform het programma zijn bij de reissom inbegrepen.

CO2-compensatie

Labrys Reizen compenseert de CO2-uitstoot van de reis via de South Pole Group. Meer informatie over de South Pole Group vindt u hier.

Inschrijving

U kunt zich voor deze reis aanmelden door het inschrijfformulier op onze website of op de pagina’s 109-110 van de brochure Exclusieve groepsreizen geheel in te vullen en te zenden naar Labrys Reizen. Desgewenst kunt u bij Labrys Reizen een papieren inschrijfformulier opvragen. Op het inschrijfformulier kunt u aangeven welke verzekeringen u wilt afsluiten en welke speciale wensen u eventueel heeft, zoals een eenpersoonskamer of een bepaald dieet. Op het inschrijfformulier dient u uw persoonsgegevens in te vullen conform uw paspoort of identiteitskaart. Deze gegevens worden onder andere gebruikt voor de vliegtickets. Indien de gegevens niet exact overeenstemmen met de gegevens in uw paspoort of identiteitskaart, moet u rekenen met (hoge) extra kosten op de luchthaven. Deze kosten zijn voor uw eigen rekening.
Na inschrijving ontvangt u van Labrys Reizen een boekingsbevestiging en een factuur, waarop de betalingstermijnen staan gespecificeerd. U ontvangt van ons bericht zodra het minimumaantal deelnemers is bereikt en de reis doorgaat. Indien een reis vanwege een te gering aantal deelnemers geen doorgang kan vinden, berichten we u dat uiterlijk zes weken vóór vertrek. Circa twee weken vóór vertrek ontvangt u de reisbescheiden, waaronder een deelnemerslijst, een hotellijst en praktische informatie. Indien u de reisbescheiden acht dagen vóór vertrek nog niet heeft ontvangen, neem dan contact met ons op.

Reisleiding

drs. Ruud Peeten

drs. Ruud Peeten

Antropoloog. Onderzocht de desintegratie van de zuidwestelijke Balkan. Bestudeerde de regio vanuit historisch, cultureel en politiek-economisch perspectief. Als geen ander kan hij u wegwijs maken in deze lappendeken van volken. Leidde al vele groepen op tochten door de Balkan met een niet aflatend enthousiasme en een gedegen kennis.

Samenwerking

Trouw

Trouw

Altijd op zoek naar de verdieping achter het nieuws. Trouw biedt haar lezers exclusieve lezersreizen en unieke aanbiedingen met betrouwbare reispartners. Voor het overzicht van deze reizen verwijzen we u naar het reiskatern van Trouw.