Sikkim en Bhutan • De zuidelijke Himalaya

De Reis

B IND1598Het legendarische voormalige bergvorstendom Sikkim spreekt tot de verbeelding met zijn ligging aan de voet van het machtige Kanchenjunga-bergmassief. Het koninkrijk Bhutan is uniek met zijn staatsfilosofie rond bruto nationaal geluk en zijn uitzonderlijk goed behouden oorspronkelijke cultuur.
De reis leidt door een van de mooiste gebieden ter wereld, met aandacht voor natuur, bevolking, cultuur en religie en de relaties daartussen. In Sikkim ontwaken we met een onverwacht uitzicht op een van de hoogste bergen op aarde. We reizen door authentieke, weinig bezochte dorpen met kloostertjes en heiligdommen waaronder een bön-klooster en sjamanistisch-animistische heilige plaatsen in de natuur. We proeven de beste thee ter wereld in Darjeeling. Bhutan biedt weer heel andere landschappen. Typisch zijn er de prachtige dzongs. Dit zijn enorme fortificaties op fraaie plekken in het landschap, waarin klooster, tempel en raadhuis in een burcht samengaan. Achter hun hoge muren wordt fantastisch erfgoed gekoesterd. In deze periode bloeien de meeste planten, waaronder orchideeën en rododendrons. Wij maken in Bhutan het rododendronfestival mee.

Programma

dag 1, zo 07-04

Directe lijnvlucht van Amsterdam naar Delhi, waar we overnachten nabij de luchthaven.

dag 2, ma 08-04

Tegen het middaguur directe lijnvlucht naar Bagdogra in de Indiase laagvlakte ten zuiden van Sikkim. We rijden met auto's de foothills van de Himalaya binnen en klimmen ruim 2000 meter naar Darjeeling, Queen of Hill Stations, waar twee overnachtingen zijn in een sfeervol hotel. Hier eindigt de Toy Train die zich al in de koloniale tijd uit de warme Indiase vlakte puffend een weg omhoog baande om de Britten tijdens de zomer naar het koelere bergklimaat te brengen.

dag 3, di 09-04

Wie wil wandelt 's morgens vroeg mee het steile weggetje op naar Observation Hill en wordt beloond met een prachtig uitzicht over de bergen en met het door hindoes en boeddhisten bezochte tempeltje Mahakal. Alleen al wegens de ligging is het bezoek aan een der plantages waar de beroemde thee wordt geproduceerd, de moeite waard. In het Himalayan Mountaineering Institute ziet u de originele uitrusting van de eerste mensen die ooit de Mount Everest beklommen: Edmund Hillary en Tenzing Norgay. Vlakbij is de Zoo. Deze heeft internationale samenwerkingsprogramma's ten gunste van bedreigde diersoorten, zoals de himalayawolf, de sneeuwluipaard, de siberische tijger en bepaalde vogels. Daarnaast kunt u de succesvolle nederzetting bezoeken waar gevluchte Tibetanen sinds 1959 wonen.

dag 4, wo 10-04

U kunt optioneel in alle vroegte mee per jeep naar Tiger Hill. Daar hopen we op een spectaculaire zonsopkomst boven de sneeuwtoppen van de Himalaya, inclusief – ver weg – die van Mount Everest. Na het ontbijt maken we een ritje van een uur met de Toy Train naar het Ghoom-klooster met een mooi beeld van Maitreya, de boeddha van de toekomst. Hierna reizen we met onze auto's via een mooie route door een rivierdal naar Pelling in de deelstaat Sikkim, waar we tweemaal overnachten. Daar in de buurt, in het zeventiende-eeuwse klooster van Pemayangtse, bewonderen we een bijzonder model van het Hemels Paleis van Padmasambhava, na een visioen in hout vormgegeven door de monnik Dunzin Rinpoche.

dag 5, do 11-04

We zijn in West-Sikkim, een nog weinig bezocht gebied met veel historie. Het ochtendgloren biedt een goede kans op het zien van de witte toppen, 8600 meter hoog, van de Kanchengjunga, de op twee na hoogste berg ter wereld. Scherp afstekend tegen de blauwe lucht lijken ze verbazend dicht bij ons hotel. Het Kecheophari-meer ligt beschut in een steile kom, waardoor er een bijzondere, geheel eigen sfeer hangt. Het meer is heilig voor de lokale Lepcha-bevolking, want het is de bruid van de Kanchenjunga. Na ons bezoek maken we een keuze uit de andere bezienswaardigheden in de buurt, zoals het dorp Yuksom en het klooster van Tashiding met de Stenen Troon.

dag 6, vr 12-04

Boeiende dagrit omhoog van Pelling naar Lachung, eerst door een gebied van semitropische bossen en velden met kardemom, vervolgens door het diep ingesneden dal van de Teesta-rivier. De vegetatie verandert langzaam in die van een gematigd klimaat. We zien de dalschouders van het voormalige glaciale dal en daarboven diverse hoge bergtoppen. Later ontwaren we langs de hoge hellingen aardverschuivingen die grotendeels het gevolg zijn van lokale ontbossing. Bij de samenvloeiing van de rivieren Lachen en Lachung ligt een door het ijs gepolijste rots: de heilige plaats waar de mysterieuze Goeroe Padmasambhava ooit rustte op zijn weg naar China. Hij liet drie voetafdrukken op deze rots na en strooide wat rijst op de grond ernaast. Nu groeit hier, in dit beschutte maar hooggelegen dal, nog steeds rijst. Aan het einde van de bewoonde wereld, op ruim 2600 meter hoogte, overnachten we tweemaal in een klein, sfeervol hotel.

dag 7, za 13-04

Vandaag verkennen we de verlaten, hooggelegen valleien per auto en deels te voet. Het landschap wordt gevormd door gletsjers, woeste bergstromen, watervallen, morenen en recente rivierinsnijdingen tegen een decor van besneeuwde hellingen die tot 6000 meter oprijzen. Hier, aan de bovengrens van de gematigde zone, zijn restanten van oerbossen van zilverspar en jeneverbes, meer dan twintig soorten rododendrons en violette primula’s. Naast deze prachtige natuur vragen het rijkgedecoreerde Lachung-klooster met zijn deels in de rotsen uitgesleten theater en een typisch woonhuis om onze aandacht.

dag 8, zo 14-04

Opnieuw een schitterende rit van de hoge valleien naar het zuiden en Sikkims hoofdstad Gangtok. Onderweg stoppen we bij het boeddhistische klooster van Phodong en de watervallen van de Zeven Zusters.

dag 9, ma 15-04

Ochtendexcursie naar Rumtek, dat even buiten Gangtok ligt. Dit grootste klooster van Sikkim is in Tibetaanse stijl gebouwd en bezit vele fresco’s en rolschilderingen of thangka’s. Het is de hoofdzetel van de Kargyupa’s en trekt tegenwoordig veel westerlingen en Japanse gelovigen. 's Middags bezoeken we het Namgyal Research Institute of Tibetology, dat een indrukwekkende verzameling antieke beelden, thangka's, gebruiksvoorwerpen, boeken en munten heeft. De collectie is ondergebracht in een karakteristiek Tibetaans-boeddhistisch gebouw. Indien de tijd het toelaat, zullen we ook het Enchey-klooster bezoeken, het 'eenzame klooster' van de Nyingmapa-sekte; anders doen we dat morgen.

dag 10, di 16-04

Door rivierdalen rijden we zuidwaarts naar Kalimpong. Op deze aangename plek overnachten we in een uitstekend, karakteristiek hotel uit de jaren dertig, voorzien van alle moderne gemakken. Het strategisch gelegen Kalimpong was het vertrekpunt van de legendarische expeditie die de Engelsen in 1904 naar Lhasa op touw hadden gezet. Ook beroemdheden als Alexandra David-Néel, Edmund Hillary en Heinrich Harrer verbleven er, alsmede de dichter en mysticus Rabindranath Tagore en de Russische schilder Roerich. We bezoeken een klein boeddhistisch klooster met een mooi beeld van de magiër Padmasambhava. We gaan ook langs bij de nieuwe Mangal Dham-tempel, die gewijd is aan de hindoegod Krishna. Ten slotte besteden we aandacht aan het drinkwaterprobleem voor de sterk toegenomen bevolking op deze bergrug.

dag 11, wo 17-04

Als we zijn afgedaald naar de laagvlakte, worden we bij Siliguri opgewacht door onze Bhutanese bus, die ons langs typisch Bengaalse dorpjes en door een landbouwgebied naar Bhutan brengt. Nadat we door de imposante toegangspoort de grens zijn gepasseerd, zijn we in Phuntsholing voor de eerste overnachting in dit land.

dag 12, do 18-04

Eerst genieten we vanaf Kharbandi van het uitzicht over Phuntsholing en de Indiase theevelden. Daarna gaat het direct de bergen in richting de hoofdstad Thimphu. De weg biedt nog diverse malen uitzicht over de stomende laagvlakte, steeds hoger. Onderweg gebruiken we de lunch en maken we een korte stop bij de samenvloeiing van twee rivieren, waar we drie verschillende typen stoepa’s of chortens naast elkaar zien: in Tibetaanse, Nepalese en Bhutanese stijl. Sedert enkele jaren torent een hoge boeddha boven de omgeving uit. Deze boeddha Dordenma is een verguld bronzen beeld dat maar liefst 100.000 kleinere identieke beeldjes huivest. Er is een interessant verhaal aan verbonden en we hebben er een goed uitzicht op de stad. Vandaag of morgen houdt een Bhutanese expert een lezing over de eigenzinnige Bhutanese visie op ontwikkeling.

dag 13, vr 19-04

Thimphu is een der kleinste hoofdsteden ter wereld en heeft geen enkel stoplicht, maar wel een verkeersagent wiens gebaren doen denken aan die van een balletdanser! Er is veel te zien en de reisleiding zal ter plaatse een keuze maken. Het Textielmuseum biedt een zeldzame collectie textiel, waaronder kostbare antieke stoffen, terug verworven uit privécollecties buiten Bhutan. Het Institute for Zorig Chusum verzorgt onderwijs in de dertien traditionele boeddhistische kunsten (schilderen, houtsnijwerk, beeldhouwen en tien andere traditionele kunsten). Het is mede aan dit instituut te danken dat men hier nog steeds tempels, dzongs en kloosters kan bouwen in de traditionele stijl, met inbegrip van alle religieuze kunst binnenin, en dat Bhutanese kunstenaars in het hele Tibetaansee cultuurgebied gevraagd zijn voor restauratie en nieuwbouw. Daarnaast bezoeken we de nonnenschool en indien de tijd het toelaat, bekijken we de takins, zeldzame geitantilopen. Aan de rivier ligt de enorme dzong, een schitterende fortificatie waarin de regering en het belangrijkste klooster zijn gehuisvest. We kunnen na kantoortijd – en onder enig voorbehoud – de binnenplaats en enkele ruimten bezichtigen.

dag 14, za 20-04

We maken een korte wandeling naar een wat afgelegen en verrassend kloostertje, dat een fraaie uitzicht over de stad biedt. Vervolgens rijden we oostwaarts naar Punakha. De weg voert over een pas op ruim 3100 meter hoogte. Iets voorbij de met kleurige gebedsvlaggen gepavoiseerde pas ligt de Koninklijke Botanische Tuin, waar vandaag het rododendronfestival wordt gehouden. We maken hier een korte wandeling in de schone lucht en horen allerlei bijzonderheden over de prachtig bloeiende rododendrons en de omringende bossen. Vervolgens dalen we af naar de lieflijke Punakha-vallei. We bezoeken er de dzong, mooi gelegen bij de samenvloeiing van twee bergstromen. Hij stamt uit de zeventiende eeuw en behoort daarmee tot de oudste van Bhutan. Het is de winterresidentie van Bhutans hoogste geestelijke, de Je Khenpo.

dag 15, zo 21-04

De Wangdi Phodrang-dzong is in juni 2012 door brand verloren gegaan. Aangezien de dzong toen juist werd gerenoveerd, had men alle waardevolle voorwerpen verwijderd, zodat die behouden zijn. Het is het de moeite waard om even te gaan kijken bij de inmiddels gevorderde herbouwactiviteiten. Vanmiddag wandelen we stukjes naar enkele kleinere bezienswaardigheden in de vallei.

dag 16, ma 22-04

We rijden via Thimphu naar Paro. Hier ligt de enige internationale luchthaven en Paro is daarom de meest bezochte plaats van Bhutan. Onderweg bezoeken we Simtocha-dzong, misschien de oudste van het land. Hij is bekend om zijn prachtige wandschilderingen en fraaie beeldhouwwerk, waaronder een indrukwekkende boeddha Sakyamuni. In Paro is het Nationale Museum gevestigd in een imposante wachttoren boven de Paro-dzong. Het heeft een kostbare collectie thangkha’s, bronzen en etnografica. Twee overnachtingen in Paro.

dag 17, di 23-04

Vandaag verkennen we de Paro-vallei met zijn op Zwitserse chalets lijkende boerderijen en woonhuizen. De zeer heilige Kyichu Lakhang werd in 659 gebouwd. Hij is een van de 108 tempels die volgens een profetie gebouwd dienden te worden om een vrouwelijke demon in bedwang te houden die het hele Tibetaanse gebied teisterde. De oude weg naar Tibet wordt bewaakt door de ruïneuze Drukyel-dzong, die uitzicht biedt op Bhutans hoogste bergtop. In de namiddag is er tijd om het plaatsje op eigen gelegenheid te verkennen, te wandelen of te winkelen. Liefhebbers die zeer goed ter been zijn, kunnen een alternatief programma volgen. Zij kunnen in alle vroegte starten voor een klimtocht naar Taktsang, het beroemde Tijgersnest. Zij zijn in de loop van de middag terug in Paro.

dag 18, wo 24-04

In de ochtend vliegen we terug naar Delhi. Daar zijn voor iedereen kamers gereserveerd tot vertrek. In de namiddag kunt u deelnemen aan een optionele excursie naar twee saillante bezienswaardigheden. De roze en witte Qutab Minar rijst met haar 72 meter hoogte op uit de overblijfselen van de eerste moskee in India. Een en ander is gebouwd met materiaal van hindoetempels, waarvan de ornamenten nog goed zichtbaar zijn. De moderne Baha'i-tempel heeft 27 enorme marmeren bladen die de vorm hebben van een ontluikende lotus die oprijst uit negen vijvers. Laat in de avond transfer naar de luchthaven.

dag 19, do 25-04

Om twee uur ‘s nachts vertrekt onze rechtstreekse lijnvlucht naar Amsterdam, waar we vroeg in de ochtend aankomen.

Vervoer en verblijf

Vervoer naar de bestemming

We maken gebruik van directe lijnvluchten van Amsterdam naar Delhi v.v. en van Delhi naar Bagdogra met de grote Indiase maatschappij Jet Airways. Van Paro naar Delhi vliegen we met een uitstekende Bhutanese maatschappij. De vluchttijden zijn:
07-04-2019: Amsterdam - Delhi, 11.40 - 23.25 uur
08-04-2019: Delhi - Bagdogra, 11.30 - 13.35 uur
24-04-2019: Paro - Delhi, 08.50 - 10.40 uur
25-04-2019: Delhi - Amsterdam, 02.10 - 07.40 uur
Voor elke deelnemer is ruimbagage inbegrepen. Deelnemers ontvangen nadere informatie.
NB 1 Genoemde tijden zijn plaatselijke tijden. In India is het 3,5 uur en in Bhutan 4 uur later dan in Nederland.
NB 2 Zie www.anvr.nl/vervoersvoorwaarden voor de vervoers- en bagagevoorwaarden van de betreffende vliegmaatschappij(en).

Vervoer ter plaatse

Van dag 2 t/m dag 11 gebruiken we luxe Toyota Innova stationwagons met drie personen per auto, maar tijdens de excursie naar het noorden wordt voor het noordelijk deel (dag 6-8) onderweg overgestapt in goede fourwheeldrive-jeeps (4 personen per auto) van een sociaal project van de lokale bevolking. In Bhutan reizen we met Japanse bussen. De meeste wegen zijn prima begaanbaar en buiten Paro en Thimphu heel rustig.

Hotels en maaltijden

Tijdens de ‘technische stop’ in New Delhi overnachten we vlak bij de luchthaven. In Gangtok en Pelling logeren we in een modern hotel. In Noord-Sikkim is het hotel eenvoudig maar gezellig; elders logeren we in mooie, karakteristieke heritage-hotels. De hotellerie in Bhutan is charmant en in orde, maar betrekkelijk eenvoudig. Er zijn inmiddels enkele zeer luxe hotels die buiten het karakter van deze reis vallen.
De ontbijten zijn een mix van Engels (toast, boter, jam en eieren), continental (brood, beleg, cornflakes) en lokale hapjes. De warme maaltijden zijn vaak als buffet opgezet, zodat u relatief een ruime keus heeft, of er is een dagmenu (met meestal de keuze uit vegetarisch of niet vegetarisch). In Sikkim zijn er curry's, in Bhutan anderssoortige kruidenmengsels. De maaltijden zijn in het algemeen redelijk gevarieerd en que scherpte aangepast aan de westerse smaak. Ingrediënten zijn verschillende vleessoorten, groenten, aardappels, kaassauzen, rijst, gevulde pannenkoekjes en noedels. In beide gebieden heeft de Chinese keuken invloed.

Praktisch

Zwaarte van de reis

De reis is beslist niet te inspannend voor mensen die goed ter been zijn en een normale gezondheid hebben. We maken enkele niet te lange wandelingen. U moet bedacht zijn op stenige paden en wat klauterwerk door kloosters. Goed schoeisel is dus vereist.
Uiteraard is het mogelijk af en toe een programmaonderdeel over te slaan en rust te nemen, indien u daar behoefte aan heeft. Indien u eraan twijfelt of deze reis voor u geschikt is, kunt u gerust telefonisch contact met Labrys Reizen opnemen. We zullen dan samen de mogelijkheid van uw deelname bespreken met het oog op uw lichamelijke conditie en de specifieke zwaarte van de reis.

Gezondheid

De hoogstgelegen overnachtingsplaats is Lachung, op ruim 2600 meter. Deze hoogte levert voor mensen met een normale gezondheid geen problemen op. De overige plaatsen liggen op zo'n 2100 en 1500 meter hoogte. Als u twijfelt, neem dan contact op met uw arts.
Er gelden geen verplichte inentingen en er is een gering risico op malariabesmetting. Deelnemers ontvangen nadere informatie.
In Bhutan wordt roken sterk ontmoedigd en er zijn nauwelijks plaatsen waar men mag roken, ook buiten.

Weer

Sikkim en Bhutan liggen op dezelfde breedtegraad als Midden-Egypte en Florida. De temperaturen variëren met de hoogte. In de hogere delen liggen de maxima tussen de 15 en 20 ºC, in lagere delen tussen de 17 en 25 ºC. In Delhi kan het overdag 35 ºC zijn, in Phuntsholing rond de 30 ºC. In de hogere gebieden voelt het door de sterke zonnestraling overdag behoorlijk warm aan, terwijl het in de schaduw fris is en 's nachts tot 5 ºC kan afkoelen. Neerslag hoort er nauwelijks te zijn, alhoewel tegenwoordig statistische waarden niet zoveel meer zeggen.

Kleding

U kunt volstaan met sportieve vrijetijds- en ‘outdoor’ kleding. Het beste werkt u met laagjes; daarmee kunt u zich snel aanpassen aan de wisselende omstandigheden. Deelnemers ontvangen nadere informatie.

Grensdocumenten

Uw paspoort dient tenminste tot zes maanden na terugkomst geldig te zijn, dus tenminste t/m 25 oktober 2019, met minstens twee lege bladzijden naast elkaar.
NB Het aanschaffen/vernieuwen van een paspoort duurt minimaal vijf werkdagen.

Visum

Voor India moet van tevoren een double-entry visa worden aangevraagd. De voorwaarden en kosten wijzigen regelmatig.
Voor Noord-Sikkim is een permit vereist, dat vooraf door Labrys Reizen wordt geregeld. Voor Bhutan is een visum nodig. Ook dit wordt door Labrys Reizen voorbereid en bij binnenkomst in het land verstrekt. De kosten voor de permit voor Noord-Sikkim en het visum voor Bhutan zijn opgenomen in de reissom.
De deelnemers ontvangen nadere informatie.

Geld

In India is de munt de rupee (INR), in Bhutan de ngultrum (BTN). Deze munten zijn evenveel waard. U heeft geld nodig voor een lunch (dag 14), de optionele excursies (dag 4 en dag 14), drankjes en uitgaven van persoonlijke aard, zoals voor het laten wassen van kleding en voor souvenirs. Deelnemers ontvangen nadere informatie.

Entrees

De entreeprijzen conform het programma zijn bij de reissom inbegrepen.

CO2-compensatie

Labrys Reizen compenseert de CO2-uitstoot van de reis via de South Pole Group. Meer informatie over de South Pole Group vindt u hier.

Inschrijving

U kunt zich voor deze reis aanmelden door het inschrijfformulier op onze website of op de pagina’s 109-110 van de brochure Exclusieve groepsreizen geheel in te vullen en te zenden naar Labrys Reizen. Desgewenst kunt u bij Labrys Reizen een papieren inschrijfformulier opvragen. Op het inschrijfformulier kunt u aangeven welke verzekeringen u wilt afsluiten en welke speciale wensen u eventueel heeft, zoals een eenpersoonskamer of een bepaald dieet. Op het inschrijfformulier dient u uw persoonsgegevens in te vullen conform uw paspoort of identiteitskaart. Deze gegevens worden onder andere gebruikt voor de vliegtickets. Indien de gegevens niet exact overeenstemmen met de gegevens in uw paspoort of identiteitskaart, moet u rekenen met (hoge) extra kosten op de luchthaven. Deze kosten zijn voor uw eigen rekening.
Na inschrijving ontvangt u van Labrys Reizen een boekingsbevestiging en een factuur, waarop de betalingstermijnen staan gespecificeerd. U ontvangt van ons bericht zodra het minimumaantal deelnemers is bereikt en de reis doorgaat. Indien een reis vanwege een te gering aantal deelnemers geen doorgang kan vinden, berichten we u dat uiterlijk zes weken vóór vertrek. Circa vier weken vóór vertrek ontvangt u de reisbescheiden, waaronder een deelnemerslijst, een hotellijst en praktische informatie. Indien u de reisbescheiden twintig dagen vóór vertrek nog niet heeft ontvangen, neem dan contact met ons op.

Reisleiding

drs. Jan Knaapen

drs. Jan Knaapen

Studeerde biologie in Utrecht met als specialisme arctische en alpiene natuur. Hij is reisorganisator, reisjournalist en fotograaf, afwisselend wonend in Ladakh en Noordoost-India. Hij maakte reisreportages en audiovisuele producties en publiceerde een reisgids over de Indiase Himalaya. Hij leidde vele groepsreizen in de Himalaya, waaronder in 2016 voor Labrys naar Bhutan en woonde anderhalf jaar in Bhutan.