Occitanië • Katharen, troubadours en kloosters in het 'land van Oc'

De Reis

A FRA3083

Occitanië, nu bekend als Languedoc, was het gebied van de katharen. Zij vormden een ketterse beweging in de twaalfde en de dertiende eeuw die door kerk en koning fel werd bestreden, met predikers, processen en uiteindelijk zelfs kruistochten. Tijdens deze reis bezoeken we de belangrijkste plaatsen die verbonden zijn met dit verleden: rijke steden als Toulouse en Albi, grote en kleine kloosters als de abdij van Fontfroide en de priorij van Serrabone, kastelen en de hooggelegen burcht Montségur. De katharen spreken nog steeds tot de verbeelding met hun ideeën over God en de duivel, hun hang naar het spirituele en het afzweren van al het aardse. Het was niet alleen een volksbeweging; ook de lokale adel, waaronder de machtige graaf van Toulouse, betuigde zijn steun. Eigenlijk vreemd, gezien de kathaarse afkeer van alle materiële zaken! Dit contrast vinden we terug binnen de officiële kerk, waar we naast rijke bisdommen de bewust gekozen armoede van nieuwe kloosterorden tegenkomen. De dominicanen en de cisterciënzers speelden een grote rol in de bestrijding van de katharen.
De Languedoc is ook de bakermat van de troubadours. Zangers uit alle sociale klassen, mannen en vrouwen, verkondigden in hun teksten vrijgevochten ideeën over de kerk, het huwelijk en de maatschappij. Ook hier een contrast, want dit rijke culturele leven vond plaats in de moeilijk bereikbare burchten in de Pyreneeën. We komen er op plekken waar ooit troubadours elkaar ontmoetten. Maak kennis met deze wonderlijke verdwenen wereld van ketters, predikers, burggraven, zangers en abten. Een wereld die schrijvers als Emmanuel Le Roy Ladurie, Umberto Eco en zelfs Dan Brown heeft geïnspireerd.

Nota bene

De hooggelegen burcht van Montségur is alleen te bereiken middels een pittige wandeling (optioneel) over geaccidenteerd terrein. Omdat deze beklimming van een hogere moeilijkheidsgraad is, zijn geschikt schoeisel en een goede wandelconditie vereist.

Programma

dag 1, za 12-09

Directe lijnvlucht van Amsterdam naar Toulouse, waar we tweemaal overnachten in het hart van de stad. We maken een verkennende stadswandeling door het historisch centrum van La Ville Rose. We lopen langs de oever van de Garonne, waar het Canal-du-Midi in de rivier uitmondt, en bewonderen het enorme achttiende-eeuwse Capitole, stadhuis en theater tegelijk. Diner in een lokaal restaurant.

dag 2, zo 13-09

In het gotische Couvent des Jacobins, een dominicanenklooster, staan we onder meer stil bij het graf van de grote theoloog Thomas van Aquino. Het Musée des Augustins heeft een indrukwekkende collectie romaanse sculpturen. Het is een van de oudste musea van Frankrijk, gevestigd in een voormalig klooster. ’s Middags bezichtigen we de abdijkerk Saint-Sernin, de grootste nog bestaande romaanse basiliek van Europa. De avond is ter vrije besteding.

dag 3, ma 14-09

We rijden naar onze volgende overnachtingsplaats, die haar naam gaf aan de Albigenzische Kruistochten. Albi is prachtig gelegen en heeft een twaalfde-eeuwse brug over de Tarn. Het schilderachtige oude centrum kent als hoogtepunt de oude cité épiscopale, bestaande uit de kathedraal Sainte-Cécile en het bisschoppelijk paleis, het Palais de la Berbie. De middeleeuwse zalen huisvesten tegenwoordig de belangrijkste verzameling werken van Henri de Toulouse-Lautrec. Een korte wandeling leidt naar ons hotel aan de overzijde van de rivier. Vanaf het terras zien we pas goed hoe de rode bakstenen van het bisschopscentrum een bijzonder ensemble vormen, dat afsteekt tegen de rest van de stad. Diner in het hotel.

dag 4, di 15-09

’s Ochtends maken we een stop in Mazamet, waar we het Musée du Catharisme de Mazamet bekijken. Aansluitend rijden we door naar Carcassonne, waar de middeleeuwse stad, gelegen op een hoog plateau, door de beroemde architect Viollet-le-Duc van de ondergang is behoed. Carcassonne was in de dertiende eeuw het toneel van belegeringen, moordpartijen, zuiveringen en vele processen tegen de kathaarse inwoners. De basiliek Saint-Nazaire vormt een boeiende mix van romaanse en gotische vormen en bezit bovendien de mooiste glas-in-loodramen van Zuid-Frankrijk. Boven alles uit torent het machtige Château Comtal, het grafelijke slot. In de namiddag bezichtigen we de versterkte abdij van Saint-Hilaire, met haar fraaie romaanse kerk.

dag 5, wo 16-09

Een dag met enkele intensieve wandelingen. Na een bezoek aan het kasteel van Foix en de nabijgelegen romaanse kerk Saint-Volusien gaan we de bergen in. De graven van Foix en veel familieleden waren overtuigde katharen. Esclarmonde, een zus van de graaf, was zelfs aanwezig bij een overleg met de pauselijke gezant. Montségur is beroemd en berucht als een van de laatste kathaarse steunpunten. Na een belegering kozen tweehonderd van hen vrijwillig voor de brandstapel. Het kasteel van Montségur is strategisch gelegen op de top van een steile berg, die enkel te voet bereikt kan worden. Houd rekening met een behoorlijk fikse klim, waarvoor u - eenmaal boven - wordt beloond met een weids uitzicht over de uitlopers van de noordelijke Pyreneeën. Voor niet-wandelaars is er 's middags een alternatief programma. Indien de tijd het toelaat, stoppen we aan het eind van de middag nog in Rennes-le-Château, waar we de rol ontdekken van dit plaatsje in de latere overleveringen en mystificaties rond de katharen.

dag 6, do 17-09

Op weg naar onze laatste overnachtingsplaats Perpignan aanschouwen we de fraaie Gorges de Galamus en gebruiken we onderweg een gezamenlijke lunch. In Perpignan, de voormalige hoofdstad van het koninkrijk Mallorca, hebben we tijd voor een verkennende stadswandeling. Deze Catalaans georiënteerde stad heeft een prachtige kathedraal, gewijd aan Johannes de Doper, en sfeervolle pleinen als het Place de la Loge.

dag 7, vr 18-09

De schitterend gelegen benedictijnenabdij van Saint-Martin de Canigou is alleen bereikbaar middels een stevige wandeling of, zoals wij doen, per fourwheeldrive. Hier keert u terug naar de oorsprong van het benedictijnse kloosterleven: een plek van gebed, rust en bezinning, afgekeerd van de maatschappij. Er is tijd voor een lunch in het vestingstadje Villefranche-de-Conflent. Daarna rijden we naar de priorij van Serrabone, een eenvoudige kerk waar een romaans meesterwerk te vinden is: de twaalfde-eeuwse koortribune.

dag 8, za 19-09

's Ochtends bekijken we de abdij van Fontfroide. Deze cisterciënzer abdij speelde een sleutelrol in de felle bestrijding van de katharen. Leden van het klooster traden op als pauselijk gezant of als inquisiteur. Eén abt bracht het zelfs tot paus: de inquisiteur Jacques Fournier, bekend als Benedictus XII. Na een gezamenlijke lunch bij de abdij volgt de transfer naar de luchthaven van Toulouse voor de directe lijnvlucht naar Amsterdam.

Vervoer en verblijf

Meer informatie volgt binnenkort.

Praktisch

Meer informatie volgt binnenkort.

Reisleiding

drs. Marian van Caspel-van Til

drs. Marian van Caspel-van Til

Kunsthistorica. Vanuit haar bedrijf Kunst in Verbinding geeft ze lezingen en cursussen over oude, moderne en hedendaagse kunst, waarbij ze graag het een met het ander verbindt.

drs. Raphaël Rijntjes

drs. Raphaël Rijntjes

Architectuur- en bouwhistoricus. Geeft lezingen, cursussen en rondleidingen over kunst en architectuur van de middeleeuwen. Hij ziet het als een uitdaging om deze periode, met een ons onbekend wereldbeeld, begrijpelijk te maken.